Shloka 63
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
सुदुर्मदः क्रुधा रक्तो दृढेनैकेन पत्रिणा / संपत्करीमुकुटगं मणिमेकमपाहरत्
Transliteration
sudurmadaḥ krudhā rakto dṛḍhenaikena patriṇā / saṃpatkarīmukuṭagaṃ maṇimekamapāharat
Translation
अत्यन्त मद से उन्मत्त, क्रोध से रक्त नेत्रों वाला सुदुर्मद अपने एक दृढ़ बाण से सम्पत्करी के मुकुट में जड़े एक मणि को हर ले गया।
Word by Word
सु-दुर्मदःvery arrogant
सु-दुर्मदः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootसु + दुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (intensified)
क्रुधाwith anger
क्रुधा:
करणम् (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootक्रुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतु-अर्थे
रक्तःreddened
रक्तः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
दृढेनfirm/strong
दृढेन:
विशेषणम् (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण (पत्रिणा इत्यस्य)
एकेनwith a single
एकेन:
विशेषणम् (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; संख्याविशेषण (पत्रिणा इत्यस्य)
पत्रिणाarrow (feathered missile)
पत्रिणा:
करणम् (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootपत्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; साधन/करण
संपत्करी-मुकुट-गम्situated in Saṃpatkarī’s crown
संपत्करी-मुकुट-गम्:
कर्मणि विशेषणम् (Qualifier of Object)
TypeAdjective
Rootसंपत्करी + मुकुट + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (मणिम् इत्यस्य); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (संपत्कर्याः मुकुटे गः = situated in the crown of Saṃpatkarī)
मणिम्gem
मणिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
एकम्one
एकम्:
कर्मणि विशेषणम् (Qualifier of Object)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (मणिम् इत्यस्य)
अपाहरत्snatched away
अपाहरत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअप-हृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन