Shloka 11
Vaivāhika-utsava (Martial Procession of Lalitā’s Śakti-Senā) / वैवाहिकोत्सवः
Devanagari script
तस्याश्च संपन्नाथायाः पीनस्तनसुसंकटः / कण्टको घनसंनाहो रुरुचे वक्षसिस्थितः
Transliteration
tasyāśca saṃpannāthāyāḥ pīnastanasusaṃkaṭaḥ / kaṇṭako ghanasaṃnāho ruruce vakṣasisthitaḥ
Translation
उस समृद्ध स्वामिनी के उन्नत स्तनों के बीच घना कवच-सा कण्टक वक्षस्थल पर स्थित होकर चमक उठा।
Word by Word
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/षष्ठी), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
संपन्नaccomplished, endowed
संपन्न:
विशेषण (of the genitive noun)
TypeAdjective
Rootसंपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पद्/पद्यते with सम्, क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifier)
अथायाःof Athā (name/epithet)
अथायाः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; (पाठानुसारं ‘अथायाः’ = ‘अथा’ + षष्ठी)
पीनfull, swollen
पीन:
विशेषण (to the subject)
TypeAdjective
Rootपीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/प्रथमा), एकवचनम्; विशेषणम्
स्तनbreast
स्तन:
समासाङ्ग (compound member)
TypeNoun
Rootस्तन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक; समासाङ्ग (compound member)
सुvery, well
सु:
समासाङ्ग (modifier within compound)
TypeIndeclinable
Rootसु (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formउपपद/उपसर्गवत् अव्ययम्; समासे उपपदम् (intensifier ‘well/very’)
संकटःa tight/pressed (ornament/feature)
संकटः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंकट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘पीन-स्तन-सु-संकटः’ इति कर्मधारय-समासः (tight/pressed due to full breasts)
कण्टकःa spike, thorn (spiked ornament)
कण्टकः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकण्टक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
घनdense, solid
घन:
समासाङ्ग (compound member)
TypeAdjective
Rootघन (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; विशेषणार्थक (dense, solid)
संनाहःarmor, covering
संनाहः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंनाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘घन-संनाहः’ इति तत्पुरुषः (dense armor/covering)
रुरुचेshone, gleamed
रुरुचे:
क्रिया (predicate)
TypeVerb
Root√रुच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
वक्षसिon the chest
वक्षसि:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (Locative/सप्तमी), एकवचनम्
स्थितःsituated
स्थितः:
विशेषण (to the subject)
TypeAdjective
Rootस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था, क्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘वक्षसि-स्थितः’ इति सप्तमी-तत्पुरुषः (located on the chest)