Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः

Manifestation of Madana-Kāmeśvara

समानधर्मिणी युक्ता भार्या पितृवशंवदा / यदद्वैतं परं ब्रह्म सदसद्भाववर्जितम्

samānadharmiṇī yuktā bhāryā pitṛvaśaṃvadā / yadadvaitaṃ paraṃ brahma sadasadbhāvavarjitam

जो समान धर्म का पालन करने वाली और पिता की आज्ञा के अधीन रहने वाली हो, वही पत्नी कही जाती है। वह परम ब्रह्म अद्वैत है, जो सत्-असत् के भाव से रहित है।

samānadharmiṇīhaving the same dharma/nature
samānadharmiṇī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamāna + dharmin (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; -in/-inī adjective ‘having’
yuktāproper/fit
yuktā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyukta (प्रातिपदिक; कृदन्त-भूतकृदन्त)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; PPP (क्त) from yuj (युज्)
bhāryāwife
bhāryā:
Karta (कर्ता) / Predicate nominative
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
pitṛvaśaṃvadāobedient to the father’s will
pitṛvaśaṃvadā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpitṛ + vaśa + vada (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; ‘speaking/acting according to father’s control’ (vada as adjectival stem)
yatthat which
yat:
Karta (कर्ता) / Viśeṣya (head)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st)/Dvitīyā (2nd), Ekavacana; relative pronoun
advaitamnon-dual
advaitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-dvaita (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st)/Dvitīyā (2nd), Ekavacana
paramsupreme
param:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st)/Dvitīyā (2nd), Ekavacana
brahmaBrahman (Absolute)
brahma:
Karta (कर्ता) / Viśeṣya
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st)/Dvitīyā (2nd), Ekavacana
sadasadbhāvavarjitamdevoid of being real/unreal
sadasadbhāvavarjitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsat + asat + bhāva + varjita (प्रातिपदिक; कृदन्त-भूतकृदन्त)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā (1st)/Dvitīyā (2nd), Ekavacana; PPP (क्त) from varj (वर्ज्) ‘devoid of’; compound meaning ‘devoid of the state of being sat/asat’