Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 27
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
प्रतर्दनाः शिवाः सत्यागणा द्वादशकाः स्मृताः / सत्यो धृतिर्दमो दान्तः क्षमः क्षामो ध्वनिः शुचिः
Transliteration
pratardanāḥ śivāḥ satyāgaṇā dvādaśakāḥ smṛtāḥ / satyo dhṛtirdamo dāntaḥ kṣamaḥ kṣāmo dhvaniḥ śuciḥ
Translation
प्रतर्दन, शिव और सत्यगण—ये बारह माने गए हैं: सत्य, धृति, दम, दान्त, क्षम, क्षाम, ध्वनि और शुचि।
Word by Word
प्रतर्दनाःPratardanas (a class of gods)
प्रतर्दनाः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootप्रतर्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural (proper group-name)
शिवाःŚivas (a class of gods)
शिवाः:
कर्ता (subject; apposition)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural (group-name)
सत्यागणाःSatyagaṇas
सत्यागणाः:
कर्ता (subject; apposition)
TypeNoun
Rootसत्य + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
द्वादशकाःtwelvefold/twelve (in number)
द्वादशकाः:
विशेषण (qualifier of the groups)
TypeAdjective
Rootद्वादशक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural (numerical collective: ‘twelve in number’)
स्मृताःare remembered (as)
स्मृताः:
क्रिया (verbal predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are remembered/are said’
सत्यःSatya
सत्यः:
कर्ता (subject; list item)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular (proper name)
धृतिःDhṛti
धृतिः:
कर्ता (subject; list item)
TypeNoun
Rootधृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular (proper name)
दमःDama
दमः:
कर्ता (subject; list item)
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular (proper name)
दान्तःDānta (the tamed/controlled one)
दान्तः:
कर्ता (subject; list item)
TypeAdjective
Rootदम् (धातु) → दान्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle used adjectivally: ‘tamed’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (as name/epithet)
क्षमःKṣama (patient/forbearing)
क्षमः:
कर्ता (subject; list item)
TypeAdjective
Rootक्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular (as name/epithet)
क्षामःKṣāma (lean/pale; name)
क्षामः:
कर्ता (subject; list item)
TypeAdjective
Rootक्षाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular (as name/epithet)
ध्वनिःDhvani
ध्वनिः:
कर्ता (subject; list item)
TypeNoun
Rootध्वनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular (proper name)
शुचिःŚuci (pure/bright)
शुचिः:
कर्ता (subject; list item)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular (as name/epithet)