Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 12
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
ऋतश्चद्वादशस्तेषां तुषिताः परिकीर्त्तिताः / इत्येते क्रतुपुत्रास्तु तदासन्सोमपायिनः
Transliteration
ṛtaścadvādaśasteṣāṃ tuṣitāḥ parikīrttitāḥ / ityete kratuputrāstu tadāsansomapāyinaḥ
Translation
उनमें ऋत नामक बारह तुषित कहे गए हैं। इस प्रकार ये क्रतु-पुत्र उस समय सोमपान करने वाले थे।
Word by Word
ऋतःṚta (name)
ऋतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
द्वादशःDvādaśa (the twelfth; name/epithet)
द्वादशः:
Karta (कर्ता/Subject—apposition)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्याविशेषण (as name/epithet ‘the twelfth’)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सम्बन्ध
तुषिताःthe Tuṣitas
तुषिताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतुषित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समूह-नाम
परिकीर्तिताःare proclaimed/are described
परिकीर्तिताः:
Karma (कर्म/Predicative—‘described’)
TypeVerb
Rootपरिकीर्तित (कृदन्त; √कीर्त्/√कॄत् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; निर्देशक सर्वनाम
क्रतुपुत्राःsons of Kratu
क्रतुपुत्राः:
Karta (कर्ता/Subject—apposition)
TypeNoun
Rootक्रतु+पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (क्रतोः पुत्राः)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पुनरुक्त्यर्थक अव्यय (but/indeed)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
आसन्were
आसन्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
सोमपायिनःdrinkers of Soma
सोमपायिनः:
Karta (कर्ता/Subject—predicate noun)
TypeNoun
Rootसोम+पायिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष (सोमं पिबन्ति/सोमस्य पायिनः)