Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 91
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
पञ्चस्वेतेषु जायन्ते गोत्रेषु ब्रह्मवादिनः / यस्मादृषन्ति ब्रह्माणं ततो ब्रह्मर्षयः स्मृताः
Transliteration
pañcasveteṣu jāyante gotreṣu brahmavādinaḥ / yasmādṛṣanti brahmāṇaṃ tato brahmarṣayaḥ smṛtāḥ
Translation
इन पाँच गोत्रों में ब्रह्म के वादी (ब्रह्मवादिन) उत्पन्न होते हैं। क्योंकि वे ब्रह्मा/ब्रह्म को ‘देखते’ हैं, इसलिए वे ब्रह्मर्षि कहलाते हैं।
Word by Word
पञ्चसुin (these) five
पञ्चसु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Form(सामान्यतः) सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; संख्या-शब्दः
एतेषुamong these
एतेषु:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; सर्वनाम (demonstrative)
जायन्तेare born/arise
जायन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद; भावे/कर्तरि प्रयोगः
गोत्रेषुin the lineages (gotras)
गोत्रेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
ब्रह्मवादिनःexpounders of Brahman
ब्रह्मवादिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्म-वादिन् (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + वादिन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (ब्रह्म विषयं वदन्ति)
यस्मात्because
यस्मात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतुवाचक-सम्बन्धे पञ्चमी-एकवचन-रूपम्; अव्ययीभाववत् प्रयोगः (because/from which reason)
ऋषन्तिthey see/know (as seers)
ऋषन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootऋष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
ब्रह्माणम्Brahman / the Absolute
ब्रह्माणम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ततःtherefore
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Consequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्-आदेशः; हेत्वर्थ/अनन्तरार्थक-अव्यय (therefore/from that)
ब्रह्मर्षयःBrahmarṣis
ब्रह्मर्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्म-ऋषि (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + ऋषि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः
स्मृताःare called/are remembered as
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेयः (are called/remembered)