Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 21
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
एव मुक्तस्ततः क्रुद्धो या५वल्क्यम थात्यजत् / उवाच यत्त्वयाधीतं सर्वं प्रत्यर्पयस्व मे
Transliteration
eva muktastataḥ kruddho yā5valkyama thātyajat / uvāca yattvayādhītaṃ sarvaṃ pratyarpayasva me
Translation
ऐसा कहे जाने पर वह क्रोधित होकर याज्ञवल्क्य को त्याग बैठा और बोला—तुमने जो कुछ भी पढ़ा है, वह सब मुझे लौटा दो।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/adverb (‘thus’)
मुक्तःhaving been addressed/released
मुक्तः:
कर्ता (Karta/Subject; participial predicate)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been released/spoken to’ (contextual)
ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय/adverb (‘then/from that’)
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (predicate adjective)
याज्ञवल्क्यम्Yājñavalkya
याज्ञवल्क्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; sequence particle
अत्यजत्abandoned/rejected
अत्यजत्:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: अति-
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्whatever/that which
यत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Relative pronoun accusative singular
त्वयाby you
त्वया:
कर्ता (कर्तृकरण/agent in passive sense)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; Instrumental singular (‘by you’)
अधीतम्studied
अधीतम्:
विशेषण (Qualifier of यत्)
TypeVerb
Rootअधि-इ (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘studied/learnt’
सर्वम्all
सर्वम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (emphatic ‘all’)
प्रत्यर्पयस्वreturn (it)
प्रत्यर्पयस्व:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootप्रति-आ-ऋ (धातु) [causative/denominative: अर्पय-]
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: प्रति-; ‘return/hand back’
मेto me
मे:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; Dative singular enclitic