Shloka 20
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
याज्ञवल्क्य उवाच अहमेकश्चरिष्यामि तिष्ठन्तु मुनयस्त्विमे / बलेनोत्थापयिष्यामि तपसा स्वेन भावितः
Transliteration
yājñavalkya uvāca ahamekaścariṣyāmi tiṣṭhantu munayastvime / balenotthāpayiṣyāmi tapasā svena bhāvitaḥ
Translation
याज्ञवल्क्य बोले—मैं अकेला ही यह प्रायश्चित्त करूँगा; ये मुनि यहीं रहें। अपने तप से परिपक्व होकर मैं बलपूर्वक इसे उठा लूँगा।
Word by Word
याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Proper noun
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; Pronoun nominative singular
एकःalone
एकः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (agreeing with अहम्)
चरिष्यामिI will perform/undertake
चरिष्यामि:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
तिष्ठन्तुlet (them) stay
तिष्ठन्तु:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
मुनयःsages
मुनयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural
तुbut
तु:
सम्बन्ध (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (contrast)
इमेthese
इमे:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Demonstrative pronoun nominative plural (agreeing with मुनयः)
बलेनby strength
बलेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; Instrumental singular
उत्थापयिष्यामिI will raise/bring forth
उत्थापयिष्यामि:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootउद्-स्था (धातु) [णिच् causative: उत्थापय-]
Formलृट् (Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative)
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular
स्वेनby my own
स्वेन:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular (agreeing with तपसा)
भावितःimbued/empowered
भावितः:
कर्ता (Karta/Subject; participial predicate)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle/कृत्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘one who is strengthened/imbued’