Shloka 22
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
ते पुत्रानब्रुवन्प्रीता लब्धसंज्ञा दिवौकसः / यूयं वै पितरो ऽस्माकं यैर्वयं प्रतिबोधिताः
Transliteration
te putrānabruvanprītā labdhasaṃjñā divaukasaḥ / yūyaṃ vai pitaro 'smākaṃ yairvayaṃ pratibodhitāḥ
Translation
दिव्यलोक के देवता चेतना पाकर प्रसन्न होकर पुत्रों से बोले—तुम ही हमारे पिता हो, जिनके द्वारा हम जाग्रत किए गए।
Word by Word
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्; सर्वनाम
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्
अब्रुवन्said/spoke
अब्रुवन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
प्रीताःpleased
प्रीताः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्री)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्; भूतकृदन्त (past participle)
लब्धसंज्ञाःhaving regained awareness
लब्धसंज्ञाः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootलब्ध (कृदन्त; √लभ्) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः: ‘लब्धा संज्ञा येषाम्’ (having regained consciousness/recognition)
दिवौकसःthe gods (heaven-dwellers)
दिवौकसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘दिवि ओकः यस्य’ इति समासः; देवाः (heaven-dwellers)
यूयम्you (pl.)
यूयम्:
Sambodhyam/Pratipādya (सम्बोध्य/प्रत्यय)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचनम्; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/बल-प्रदर्शक)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphatic)
पितरःfathers/ancestors
पितरः:
Pratijñā/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) बहुवचनम्; सर्वनाम
यैःby whom
यैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) बहुवचनम्; सम्बन्ध-प्रश्न/यत्-प्रत्यय
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचनम्; सर्वनाम
प्रतिबोधिताःawakened/instructed
प्रतिबोधिताः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतिबोधित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √बुध्, caus./pass.)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्मणि भूतकृदन्त (past passive participle)