Shloka 60
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
तेषामैडविडो राजा पौलस्त्यः सव्यपिङ्गलः / इतरे ये यज्ञजुषस्ते वै रक्षोगणास्त्रयः
Transliteration
teṣāmaiḍaviḍo rājā paulastyaḥ savyapiṅgalaḥ / itare ye yajñajuṣaste vai rakṣogaṇāstrayaḥ
Translation
उनमें ऐडविड वंश का राजा पौलस्त्य (सव्यपिङ्गल) था; और जो अन्य यज्ञ-भाग भोगने वाले थे, वे तीन राक्षस-गण कहे गए हैं।
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
ऐडविडःAiḍaviḍa (name)
ऐडविडः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootऐडविड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
राजाking
राजा:
समानााधिकरण/विशेष्य (Appositive to subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पौलस्त्यःdescended from Pulastya
पौलस्त्यः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपौलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
सव्य-पिङ्गलःSavyapiṅgala (name/epithet)
सव्य-पिङ्गलः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसव्य (प्रातिपदिक) + पिङ्गल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः — ‘सव्यः पिङ्गलः’ (having tawny/ginger on the left / left-side tawny)
इतरेthe others
इतरे:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
येwho
ये:
सम्बन्ध/अन्वय (Relative pronoun linking)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
यज्ञ-जुषःthose who enjoy/partake of sacrifices
यज्ञ-जुषः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + जुष् (धातु) → जुष (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः — ‘यज्ञं जुषन्ति/सेवन्ते ये’ (those who partake of sacrifices)
तेthose
ते:
सम्बन्ध/अन्वय (Correlative ‘those’)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
रक्षः-गणाःgroups of rākṣasas
रक्षः-गणाः:
प्रत्यय/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुषः — ‘रक्षसां गणाः’
त्रयःthree
त्रयः:
विशेषण (Numerical qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; संख्यावाचक (numeral)