Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 90
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
ततो मनुष्ययोन्यां वै जनयामास स प्रजाः / सुरभिर्दीर्घत मसमथ प्रीतो वचो ऽब्रवीत्
Transliteration
tato manuṣyayonyāṃ vai janayāmāsa sa prajāḥ / surabhirdīrghata masamatha prīto vaco 'bravīt
Translation
तब उसने मनुष्य-योनि में ही प्रजा उत्पन्न की; और सुरभि ने प्रसन्न होकर दीर्घतमस से वचन कहा।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kāla-viśeṣaṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; तस्मात्-अर्थे
मनुष्ययोन्याम्in a human womb/birth
मनुष्ययोन्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनुष्याणां योनि)
वैindeed
वै:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphasis)
जनयामासbegot, caused to be born
जनयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; णिच् (causative) — जनयामास = caused to be born/begot
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
प्रजाःcreatures/offspring
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्
सुरभिःSurabhi
सुरभिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुरभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम (Surabhi)
दीर्घतमसम्Dīrghatamas
दीर्घतमसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदीर्घतमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम (Dīrghatamas)
अथthen
अथ:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु) → प्रीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (Surabhi-विशेषणम्)
वचःwords, speech
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलुङ्-लकारः (Aorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्