Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 42
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
ततः काव्यं समासाद्य ह्यभितस्थु रवाङ्मुखाः / तानागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह
Transliteration
tataḥ kāvyaṃ samāsādya hyabhitasthu ravāṅmukhāḥ / tānāgatānpunardṛṣṭvā kāvyo yājyānuvāca ha
Translation
तदनन्तर काव्य (शुक्राचार्य) के पास जाकर वे (असुर) मुख नीचा किए हुए खड़े हो गए। उन्हें पुनः आया हुआ देखकर काव्य ने अपने यजमानों (शिष्यों) से कहा।
Word by Word
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः = 'then, thereafter' (adverb)
काव्यम्Kāvya (Śukra)
काव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having approached'
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
अभितस्थुःthey stood around/they surrounded
अभितस्थुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
रवाक्-मुखाःwith clamorous faces (shouting)
रवाक्-मुखाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरव (प्रातिपदिक) + वाक् (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'whose faces are (turned) to loud cries/speech'
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
आगतान्arrived
आगतान्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; 'having come/arrived'
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having seen'
काव्यःKāvya (Śukra)
काव्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
याज्यान्the sacrificers / those to be instructed
याज्यान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयाज्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; 'those to be sacrificed for/fit to be worshipped (as sacrificers)'
अनुवाचsaid to/addressed
अनुवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हindeed/then (narrative particle)
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle, narrative)