Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 138
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
विशेषेणाभिभूतो ऽहमिमां तज्जहि माचिरम् / ततः समीक्ष्य तां विष्णुः स्त्रीवधं कर्त्तुमास्थितः
Transliteration
viśeṣeṇābhibhūto 'hamimāṃ tajjahi māciram / tataḥ samīkṣya tāṃ viṣṇuḥ strīvadhaṃ karttumāsthitaḥ
Translation
'मैं इससे पूरी तरह पराभूत हो चुका हूँ, इसलिए बिना देर किए इसका वध करो।' तब उसे देखकर विष्णु ने स्त्री-वध करने का निश्चय किया।
Word by Word
विशेषेणespecially / in particular
विशेषेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; करण/प्रकारवाचक (instrumental of manner)
अभिभूतःoverpowered
अभिभूतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअभि-भू (धातु)
Formकृदन्त; भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘overpowered’
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
इमाम्this (woman)
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
तत्that / therefore
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; object-pronoun used adverbially ‘therefore/that’
जहिkill!
जहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
माdo not
मा:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (prohibitive particle)
चिरम्for long / long time
चिरम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of duration)
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः (adverb: ‘then/from that’)
समीक्ष्यhaving considered
समीक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having looked/considered’
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्त्रीवधम्killing of a woman
स्त्रीवधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री + वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘of a woman’ + ‘killing’
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्यय; ‘to do’
आस्थितःresolved / undertook
आस्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formकृदन्त; भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having undertaken/decided’