Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 108
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
एवं स त्रीणि शङ्कूनि दृष्ट्वा तस्य महातपाः / त्रिशङ्कुरिति होवाच त्रिशङ्कुस्तेन स स्मृतः
Transliteration
evaṃ sa trīṇi śaṅkūni dṛṣṭvā tasya mahātapāḥ / triśaṅkuriti hovāca triśaṅkustena sa smṛtaḥ
Translation
इस प्रकार उस महातपस्वी ने उसके तीन शङ्कु देखकर कहा—‘त्रिशङ्कु’; इसलिए वह त्रिशङ्कु नाम से प्रसिद्ध हुआ।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थ-अव्यय (adverb)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative), एकवचनम्
त्रीणिthree
त्रीणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), बहुवचनम्; विशेषणम्
शङ्कूनिstakes / pegs
शङ्कूनि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), बहुवचनम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावः (gerund); ‘having seen’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसक; षष्ठी (Genitive), एकवचनम्
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + तपस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः; पुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; ‘महातपस्’ = महान् तपस्वी
त्रिशङ्कुःTriśaṅku (name)
त्रिशङ्कुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि + शङ्कु (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समासः (नाम); पुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative), एकवचनम्
इतिthus (saying)
इति:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थ-अव्यय (quotative particle)
होवाचsaid
होवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; वैदिक/पुराण-प्रयोगः ‘ह उवाच’
त्रिशङ्कुःTriśaṅku
त्रिशङ्कुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि + शङ्कु (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समासः (नाम); पुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative), एकवचनम्
तेनby him / therefore
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसक; तृतीया (Instrumental), एकवचनम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative), एकवचनम्
स्मृतःwas called / was remembered as
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive sense)