Shloka 40
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
दृष्ट्वा तेषां तु निधनं सागराणान्दुरात्मनाम् / अन्योन्यमबुवन्देवा विस्मिता ऋषिभिः सह
Transliteration
dṛṣṭvā teṣāṃ tu nidhanaṃ sāgarāṇāndurātmanām / anyonyamabuvandevā vismitā ṛṣibhiḥ saha
Translation
उन दुरात्मा सागर-पुत्रों का विनाश देखकर, ऋषियों सहित देवता विस्मित होकर परस्पर कहने लगे।
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha-dyotaka (सम्बन्धद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक निपात (but/indeed)
निधनम्death, destruction
निधनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
सागराणाम्of the Sāgaras
सागराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन
दुरात्मनाम्of the wicked-souled
दुरात्मनाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (दुरात्मानः); पुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; सागराणाम् इत्यस्य विशेषणम्
अन्योन्यम्each other
अन्योन्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक/अव्ययार्थ)
Formपरस्परवाचक अव्यय (mutually)
अबुवन्said/spoke
अबुवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; √ब्रू धातोः रूपम् (अब्रुवन्/अबुवन्—पाठभेद)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
विस्मिताःastonished
विस्मिताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविस्मित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; देवाः इत्यस्य विशेषणम्
ऋषिभिःwith sages
ऋषिभिः:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहयोगवाचक अव्यय/उपपद (with)