Shloka 32
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
इति दत्त्वा वरं राज्ञे सगराय महामुनिः / सभार्यामनुमान्यैनं विससर्ज पुरीं प्रति
Transliteration
iti dattvā varaṃ rājñe sagarāya mahāmuniḥ / sabhāryāmanumānyainaṃ visasarja purīṃ prati
Translation
इस प्रकार राजा सगर को वर देकर महर्षि ने उसकी पत्नी सहित उसे विदा किया और नगर की ओर भेज दिया।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यादि-निपात (quotative/closure particle)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/Anterior action)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable): 'having given'
वरम्a boon
वरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन
राज्ञेto the king
राज्ञे:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative, 4th), एकवचन
सगरायto Sagara
सगराय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative, 4th), एकवचन
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन; कर्मधारय: महान् मुनिः (great sage)
स-भार्याम्together with (his) wife
स-भार्याम्:
Sahartha (सहार्थ/Accompaniment)
TypeAdjective
Rootस-भार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन; अव्ययीभाव: भार्यया सह (together with (his) wife)
अनुमान्यhaving granted leave/approved
अनुमान्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/Anterior action)
TypeVerb
Rootअनु-मन् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (gerund), अव्यय: 'having assented/approved, having taken leave'
एनम्him
एनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन
विससर्जdismissed/sent forth
विससर्ज:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवि-सृज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
पुरीम्to the city
पुरीम्:
Karma (कर्म/Object of motion)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Gati (गति/Directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय, उपसर्गसदृश-पूर्वसर्ग/अव्यय (preposition-like indeclinable)