Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 88

हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः

Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu

वातस्कन्धस्तत्र मम पुराणां चरता गणः / ऋषिभ्य ऊर्द्ध्वमाध्रौवं सप्तमो यः प्रकीर्त्तितः

vātaskandhastatra mama purāṇāṃ caratā gaṇaḥ / ṛṣibhya ūrddhvamādhrauvaṃ saptamo yaḥ prakīrttitaḥ

वहाँ मेरे पुराणों का विचरण करने वाला ‘वातस्कन्ध’ नामक गण है, जो ऋषियों से ऊपर ध्रुवलोक तक जाने वाला सातवाँ कहा गया है।

वातस्कन्धःVātaskandha (name of a group/leader)
वातस्कन्धः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवात + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वातस्य स्कन्धः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: ‘there’)
ममof me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
पुराणाम्of the ancients / of the former ones
पुराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपुरा (अव्यय) + अण् (प्रत्यय) → पुराण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
चरताby/with (one) roaming
चरता:
Hetu/Instrument (करण/हेतु)
TypeAdjective
Rootचर् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग रूप (context: ‘moving/roaming’)
गणःgroup, troop
गणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ऋषिभ्यःto the sages
ऋषिभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), बहुवचन
ऊर्ध्वम्upwards, above
ऊर्ध्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘upwards/above’)
आध्रौवम्to/into the fixed (region/state)
आध्रौवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआ + ध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेष्य (object/goal)
सप्तमःseventh
सप्तमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
यःwho/which
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
प्रकीर्तितःis proclaimed/declared
प्रकीर्तितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः (‘is proclaimed’)