Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 27
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
प्रायश्चित्तं यथान्यायं कुरु धर्मं च शाश्वतम् / वधाच्च विनिवर्तस्व क्षत्रियाणामतः परम्
Transliteration
prāyaścittaṃ yathānyāyaṃ kuru dharmaṃ ca śāśvatam / vadhācca vinivartasva kṣatriyāṇāmataḥ param
Translation
न्यायानुसार प्रायश्चित्त करो और शाश्वत धर्म का पालन करो। अब से आगे क्षत्रियों के वध से विरत हो जाओ।
Word by Word
प्रायश्चित्तम्expiation/penance
प्रायश्चित्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः (प्रायः+चित्त/चिति) रूढिः; कर्मपद
यथाaccording as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारार्थक-अव्यय (as/according to)
अन्यायम्proper rule/justice
अन्यायम्:
Adhikarana (अधिकरण; manner)
TypeNoun
Rootअन्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः ‘यथान्यायम्’ = according to rule/justice
कुरुdo/perform
कुरु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद
धर्मम्duty/righteousness
धर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
शाश्वतम्eternal/perpetual
शाश्वतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणं ‘धर्मम्’
वधात्from killing/slaughter
वधात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
विनिवर्तस्वturn back/cease
विनिवर्तस्व:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, आत्मनेपद; उपसर्गः वि+नि (return/turn back)
क्षत्रियाणाम्of the Kshatriyas
क्षत्रियाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
अतःthereafter/therefore
अतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतु/अनन्तरार्थक-अव्यय (therefore/thereafter)
परम्further/afterwards
परम्:
Sambandha (सम्बन्ध; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् नपुंसक द्वितीया/प्रथमा एकवचनरूपम्; क्रियाविशेषण (afterwards/further)