Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 74
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
आत्मीयं परशुं दत्वा सर्वशस्त्राभिभावकम् / रामपाह प्रसन्नात्मा गीर्वाणानां तु शृण्वतम्
Transliteration
ātmīyaṃ paraśuṃ datvā sarvaśastrābhibhāvakam / rāmapāha prasannātmā gīrvāṇānāṃ tu śṛṇvatam
Translation
अपना परशु, जो समस्त शस्त्रों को दबाने वाला था, देकर वह प्रसन्नचित्त होकर देवताओं के सुनते हुए बोला—“राम, रक्षा करो!”
Word by Word
आत्मीयम्his own
आत्मीयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआत्मीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; accusative singular; विशेषण of परशुम्
परशुम्axe
परशुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपरशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; accusative singular
दत्वाhaving given
दत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/Absolutive)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); “having given”
सर्वशस्त्राभिभावकम्that which overpowers all weapons
सर्वशस्त्राभिभावकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व-शस्त्र-अभि-भावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; accusative singular; तत्पुरुषः (सर्वाणि शस्त्राणि अभिभवति इति)
रामO Rāma
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; vocative singular
पाहprotect (me/us)
पाह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; imperative
प्रसन्नात्माwith a serene heart
प्रसन्नात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; nominative singular; कर्मधारयः (प्रसन्नः आत्मा यस्य/प्रसन्न आत्मा)
गीर्वाणानाम्of the gods (celestials)
गीर्वाणानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगीर्वाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; genitive plural
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; adversative/emphatic particle
शृण्वताम्of (those) listening
शृण्वताम्:
Adhikarana (अधिकरण/Context)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle) from शृण्वत्; पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; genitive plural “while (they) were listening”