Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 72
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
मातापितृसुतादीनां भरणायैव केवलम् / क्रियते प्राणिहननं निजधर्मतया मया
Transliteration
mātāpitṛsutādīnāṃ bharaṇāyaiva kevalam / kriyate prāṇihananaṃ nijadharmatayā mayā
Translation
केवल माता, पिता और संतानों आदि के भरण-पोषण के लिए ही मैं अपने धर्म के अनुसार प्राणियों का वध करता हूँ।
Word by Word
माता-पितृ-सुत-आदीनाम्of mother, father, son, and others
माता-पितृ-सुत-आदीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमातृ + पितृ + सुत + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग-समाहारार्थे, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (माता च पितृ च सुतश्च) + ‘आदि’
भरणायfor the support/maintenance
भरणाय:
Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootभरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphasis: ‘only/indeed’)
केवलम्merely
केवलम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयुक्तं विशेषणरूप-अव्यय (adverbial: ‘merely’)
क्रियतेis done
क्रियते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोगः (passive: ‘is done’)
प्राणि-हननम्killing of living beings
प्राणि-हननम्:
Karta (कर्ता; कर्मणि प्रयोगे)
TypeNoun
Rootप्राणि + हनन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (प्राणिनां हननम्)
निज-धर्म-तयाas (my) own duty
निज-धर्म-तया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootनिज + धर्म + ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (हेतु/भाव), एकवचन; समासः तत्पुरुषः; भाववाचक-तद्धितान्त (तया = ‘as/being’)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता; तृतीया)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे कर्तृ-तृतीया