Shloka 80
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
विद्यते ऽभ्यधिकं कर्म शस्त्रसाध्यमनेकशः / तस्मात्त्वं देवदेवेशं समाराधय शङ्करम्
Transliteration
vidyate 'bhyadhikaṃ karma śastrasādhyamanekaśaḥ / tasmāttvaṃ devadeveśaṃ samārādhaya śaṅkaram
Translation
अनेक प्रकार के शस्त्र-साध्य महान कर्म होते हैं; इसलिए तुम देवदेवेश शंकर की भली-भाँति आराधना करो।
Word by Word
विद्यतेexists / is found
विद्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; existential usage
अभ्यधिकम्greater, excessive
अभ्यधिकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभ्यधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; qualifies कर्म
कर्मaction, task
कर्म:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
शस्त्रसाध्यम्accomplishable by weapons
शस्त्रसाध्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशस्त्र + साध्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शस्त्रेण साध्यम् = achievable by weapons), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; qualifies कर्म
अनेकशःin many ways / repeatedly
अनेकशः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनेकशः (अव्यय)
Formअव्यय, आवृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘many times/ in many ways’)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु/Reason)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभाववत् प्रयोगः; अपादानार्थक (ablatival adverb: ‘therefore/from that’)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (Nominative), एकवचन
देवदेवेशम्the Lord of the gods
देवदेवेशम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेव + देव + ईश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (देवानां देवः; तेषाम् ईशः = Lord of the gods), पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
समाराधयworship / propitiate
समाराधय:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-राध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
शङ्करम्Śaṅkara
शङ्करम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; apposition to देवदेवेशम्