Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 9
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
कृष्णच्छागस्य मासेन तृप्तिर्भवति शाश्वती / अत्र गाथाः पितृगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः
Transliteration
kṛṣṇacchāgasya māsena tṛptirbhavati śāśvatī / atra gāthāḥ pitṛgītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ
Translation
कृष्ण छाग (काले बकरे) के मांस से शाश्वत तृप्ति होती है। यहाँ पितरों द्वारा गाई गई गाथाएँ पुराविद जन वर्णन करते हैं।
Word by Word
कृष्णच्छागस्यof the black goat
कृष्णच्छागस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकृष्ण + छाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘कृष्णः छागः’ इति कर्मधारयः; सम्बन्धः
मासेनfor (a) month
मासेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; करणम्—कालपरिमाणेन
तृप्तिःsatisfaction
तृप्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृवत् भावः
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
शाश्वतीeverlasting
शाश्वती:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाश्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘तृप्तिः’ विशेषणम्
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
गाथाःverses/songs
गाथाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगाथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्ता
पितृगीताःsung by the ancestors
पितृगीताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपितृ + गीत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘पितृभिः गीताः’ (षष्ठी/तृतीया-सम्बन्धार्थे) ‘गाथाः’ विशेषणम्
कीर्तयन्तिrecite/proclaim
कीर्तयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्तय् (धातु; √कीर्त् causative)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
पुराविदःknowers of ancient lore
पुराविदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुराविद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्ता