Shloka 8
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
आनन्त्याय भवेत्तद्वत्खड्गमांसं पितृक्षये / पायसं मधुसर्पिर्भ्यां छायायां कुञ्जरस्य च
Transliteration
ānantyāya bhavettadvatkhaḍgamāṃsaṃ pitṛkṣaye / pāyasaṃ madhusarpirbhyāṃ chāyāyāṃ kuñjarasya ca
Translation
पितृक्षय के अवसर पर खड्ग (गैंडे) का मांस भी उसी प्रकार अनन्त फल देने वाला होता है। मधु और घृत से युक्त पायस, तथा हाथी की छाया में किया गया (श्राद्ध) भी तृप्तिदायक कहा गया है।
Word by Word
आनन्त्यायfor endless (benefit)
आनन्त्याय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootआनन्त्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान/Dative), एकवचनम्; प्रयोजनार्थः—‘अनन्तफलाय’
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय/तद्धित)
Formअव्ययम् (adverb) ‘तथैव/एवमेव’
खड्गमांसम्rhinoceros meat
खड्गमांसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग + मांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘खड्गस्य मांसम्’
पितृक्षयेat the end of (the period of) the ancestors’ satisfaction
पितृक्षये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृक्षय (प्रातिपदिक; पितृ+क्षय)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; ‘पितॄणां क्षये/अवसाने’
पायसम्rice pudding
पायसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपायस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्षीरान्नम्
मधुसर्पिर्भ्याम्with honey and ghee
मधुसर्पिर्भ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमधु + सर्पिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम्; ‘मधु च सर्पिश्च’—करणम्
छायायाम्in the shade
छायायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अधिकरणम्
कुञ्जरस्यof an elephant
कुञ्जरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धः
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्