Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 17
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
येनयेन स्पृशेत्तोयं लाङ्गूलादिभिरङ्गशः / सर्वं तदक्षयं तस्य पितॄणां नात्र संशयः
Transliteration
yenayena spṛśettoyaṃ lāṅgūlādibhiraṅgaśaḥ / sarvaṃ tadakṣayaṃ tasya pitṝṇāṃ nātra saṃśayaḥ
Translation
पूँछ आदि अंगों से वह जिस-जिस जल को स्पर्श करे, वह सब उसके पितरों के लिए अक्षय होता है—इसमें संदेह नहीं।
Word by Word
येनby which
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सम्बन्धे (relative)
येनby whichever (part)
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd), एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोगः (repetition for distributive sense)
स्पृशेत्may/should touch
स्पृशेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधि), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तोयम्water
तोयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
लाङ्गूल-आदिभिःwith the tail and other (parts)
लाङ्गूल-आदिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलाङ्गूल (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; तत्पुरुषः (लाङ्गूलं आदिः यस्य/लाङ्गूलादि = tail etc.)
अङ्गशःlimb-wise/part by part
अङ्गशः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअङ्गशस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकारवाचक (distributive: limb by limb)
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देश (demonstrative)
अक्षयम्inexhaustible
अक्षयम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
तस्यof him/of that (donor)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
नnot/no
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
अत्रhere/in this matter
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन