Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 67
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
उक्तमेवाक्षयं श्राद्धं धर्मराजनिषेवितम् / श्राद्धं दत्तममावास्यां विधिना च यथाक्रमम्
Transliteration
uktamevākṣayaṃ śrāddhaṃ dharmarājaniṣevitam / śrāddhaṃ dattamamāvāsyāṃ vidhinā ca yathākramam
Translation
अक्षय श्राद्ध वही कहा गया है जो धर्मराज द्वारा सेवित है—अमावस्या को विधि और क्रम के अनुसार दिया गया श्राद्ध।
Word by Word
उक्तम्said, stated
उक्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वच्)
Formभूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; श्राद्धम् इति विशेषणम् (as said)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (only/indeed)
अक्षयम्imperishable
अक्षयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying श्राद्धम्)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karta/Viṣaya (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धर्मराजनिषेवितम्practiced by Dharmarāja
धर्मराजनिषेवितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्मराज + निषेवित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सेव्)
Formतत्पुरुष-समास (धर्मराजेन निषेवितम् = practiced/served by Dharmarāja); भूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying श्राद्धम्)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (context: object of ‘दत्तम्’ as given)
दत्तम्given, offered
दत्तम्:
Kriyā-bhāva (क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootदत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा)
Formभूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘श्राद्धम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम् (given/offered)
अमावास्यायाम्on the new-moon day
अमावास्यायाम्:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमावास्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
विधिनाby the prescribed method
विधिना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
यथाक्रमम्in due order
यथाक्रमम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (यथा क्रमः = according to order); अव्यय (adverb)