Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 22
श्राद्धकल्पे पितृदेवपूजाक्रमः (Śrāddhakalpa: Order of Pitṛ and Deva Worship)
Devanagari script
परशृङ्गं गवां मूत्रं बलिं सूत्रं समुत्क्षिपेत् / तन्निवेद्यो भवेत्पिण्डः पितॄणां यस्तु जीवति
Transliteration
paraśṛṅgaṃ gavāṃ mūtraṃ baliṃ sūtraṃ samutkṣipet / tannivedyo bhavetpiṇḍaḥ pitṝṇāṃ yastu jīvati
Translation
दूसरे सींग की ओर, गाय के मूत्र के पास, बलि और सूत्र को ऊपर की ओर फेंके। जो जीवित है, वह पितरों के लिए निवेद्य पिंड बने।
Word by Word
परशृङ्गम्the far horn / outer horn
परशृङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (परं शृङ्गम्/पर-शृङ्गम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular
गवाम्of cows
गवाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन — Feminine, Genitive, Plural
मूत्रम्urine
मूत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular
बलिम्offering
बलिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular
सूत्रम्thread/cord
सूत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular
समुत्क्षिपेत्should toss/throw up
समुत्क्षिपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उत् + क्षिप् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Optative, 3rd person, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular (correlative)
निवेद्यःto be offered
निवेद्यः:
Vidheyavisheshana (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootनि + विद् (धातु) + यत् (कृत्प्रत्यय)
Formयत्-कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; ‘to be offered/presented’
भवेत्should become
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Optative, 3rd person, Singular, Parasmaipada
पिण्डःrice-ball (piṇḍa)
पिण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Genitive, Plural
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular (relative pronoun)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात — particle ‘but/indeed’
जीवतिlives
जीवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Present, 3rd person, Singular, Parasmaipada