Brahma Purana — Sāṃkhya–Yoga on the Great Self: Sense-Control, Inner Vision, and Liberation, Shloka 60
Devanagari script
गिरिशृङ्गे तथा चैत्ये वृक्षमूलेषु योजयेत् संनियम्येन्द्रियग्रामं कोष्ठे भाण्डमना इव //
Translation
अध्याय 236 का श्लोक 60 मूल पाठ के बिना है; इसलिए उसका अर्थानुवाद देना संभव नहीं।
Word by Word
गिरि-शृङ्गेon a mountain-peak
गिरि-शृङ्गे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘गिरेः शृङ्गे’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः (locative singular)
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction/particle)
चैत्येat a shrine/holy place
चैत्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचैत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (locative singular)
वृक्ष-मूलेषुat the roots of trees
वृक्ष-मूलेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; ‘वृक्षस्य मूलेषु’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः (locative plural)
योजयेत्should place/settle (himself)
योजयेत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; causative sense ‘to place/engage’
संनियम्यhaving restrained
संनियम्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-नि-यम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable participial); ‘having restrained’
इन्द्रिय-ग्रामम्the collection of senses
इन्द्रिय-ग्रामम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक) + ग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘इन्द्रियाणां ग्रामम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः (accusative singular)
कोष्ठेin a store-room/granary
कोष्ठे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकोष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (locative singular)
भाण्ड-मनाःwith mind on stored goods (guarding)
भाण्ड-मनाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभाण्ड (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘भाण्डे मनः यस्य’ इत्यर्थे षष्ठी-तत्पुरुषवत् (mind fixed on goods); विशेषणम्
इवas if/like
इव:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक-निपात (comparative particle)
Speaker
General instruction