Mantra 23
Sukta 1
Sanskrit (Devanagari)
अस्तंयते नमोऽस्तमेष्यते नमोऽस्तमिताय नमः । विराजे नमः स्वराजे नमः सम्राजे नमः
IAST Transliteration
astaṁyaté námo ’stameṣyaté námo ’stámitāya námaḥ | virā́je námaḥ svārā́je námaḥ samrā́je námaḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
Homage to him that setteth; homage to him that is about to set; homage to him that hath set. Homage to Virāj; homage to Svārāj; homage to Samrāj.
Translation
अस्त होने वाले को नमस्कार; अस्त होने जा रहे को नमस्कार; अस्त हो चुके को नमस्कार। विराज् को नमस्कार; स्वराज् को नमस्कार; सम्राज् को नमस्कार।
Word by Word
अस्तंयते(he) goes to setting / goes down
अस्तंयते:
Kartā
TypeVerb
Rootअस्तम्-य (अस्तम् + √या ‘गच्छ्’)
नमःsalutation, homage
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस्
अस्तम्to setting; downwards
अस्तम्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअस्तम् (अव्यय/उपसर्गवत्) अथवा ‘अस्त’ (प्रातिपदिक)
एष्यते(he) will go
एष्यते:
Kartā
TypeVerb
Root√इ (गम्) + भविष्यत्-प्रत्यय (एष्य-)
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस्
अस्तम्to setting; downwards
अस्तम्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअस्तम्
इतायto the one who has gone (to setting)
इताय:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootइता (√इ ‘गच्छ्’ क्त-प्रत्यय ‘gone’)
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस्
विराजेto Virāj (the expansive/illustrious one)
विराजे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootविराज् (प्रातिपदिक) / विराज् (देवता/पदवी)
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस्
स्वराजेto the self-ruler / independent sovereign
स्वराजे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootस्वराज् (प्रातिपदिक)
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस्
सम्राजेto the universal ruler / emperor
सम्राजे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसम्राज् (प्रातिपदिक)
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस्
Attribution
Rishi: As for AV 17.1 complex (anukramaṇī-dependent).
Devata: Sūrya (setting phases); Virāj/Svārāj/Samrāj.
Chandas: Yajus-style litany.
Mantra Rasa
Primary: shanta
Secondary: bhayankara