Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 1

ऊर्ध्वो रोहितो अधि नाके अस्थाद् विश्वा रूपाणि जनयन् युवा कविः । तिग्मेनाग्निर्ज्योतिषा वि भाति तृतीये चक्रे रजसि प्रियाणि

ūrdhváḥ róhitó ádhi nā́ke asthād víśvā rū́pāṇi janáyan yúvā kavíḥ | tigména agnír jyótiṣā ví bhāti tr̥tī́ye cakré rájasi priyā́ṇi ||

Aloft Rohita stood upon the firmament, generating all forms, the youthful Sage. With keen fire he, with radiance, shineth forth: in the third wheel, in the region, are his dear boons.

ऊँचा रोहित आकाश-धाम पर स्थित हुआ, युवा कवि होकर समस्त रूपों को उत्पन्न करता है। तीक्ष्ण अग्नि-तेज से वह प्रकाशमान होता है; तीसरे चक्र में, रजस्-प्रदेश में, उसके प्रिय वरदान हैं।

ऊर्ध्वःupright, aloft
ऊर्ध्वः:
Kartā (विशेषण-रूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
रोहितःthe red one (sun/fire)
रोहितः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootरोहित (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa (स्थान-संबन्धे)
TypeIndeclinable
Rootअधि
नाकेin the heaven/sky
नाके:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
अस्थात्stood, took position
अस्थात्:
Kriyā (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
रूपाणिforms
रूपाणि:
Karma
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
जनयन्generating, producing
जनयन्:
Kartā (कर्तृविशेषण; ‘रोहितः’)
TypeVerb (participle)
Rootजन्/जनय् (धातु; णिच्)
युवाyoung
युवा:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
कविःseer, sage
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
तिग्मेनwith sharp/keen (power)
तिग्मेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni; fire
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ज्योतिषाwith light, by radiance
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
विapart, forth (intensifier)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
भातिshines
भाति:
Kriyā
TypeVerb
Rootभा (धातु)
तृतीयेin the third
तृतीये:
Adhikaraṇa (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective (ordinal)
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
चक्रेin the wheel/circle
चक्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
रजसिin the region/space (rajas)
रजसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
प्रियाणिdear things, beloved (objects)
प्रियाणि:
Karma (अध्याहृतं: ‘(कर्माणि/वस्तूनि) प्रियाणि’)
TypeAdjective (substantivized)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (variable).

Devata: Rohita (with Agni as explicit luminous correlate)

Chandas: Triṣṭubh

Primary: adbhuta

Secondary: shanta