Sukta 5
यो व आपोऽपामश्मा पृश्निर्दिव्यो३प्स्व१न्तर्यजुष्योऽदेवयजनः । इदं तमति सृजामि तं माभ्यवनिक्षि । तेन तमभ्यतिसृजामो यो३स्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः । तं वधेयं तं स्तृषीयानेन ब्रह्मणानेन कर्मणानया मेन्या
yó va ā́po ’pā́m áśmā pṛ́śnir divyó ’psv àntaryajúṣyo ’devayájanaḥ | idáṃ tám áti sṛjāmi táṃ mā́bhy àvaníkṣi | téna tám abhyàtisṛjāmo yó ’smā́n dvéṣṭi yáṃ vayáṃ dvíṣmaḥ | táṃ vadhéyaṃ táṃ stṛṣīyā́nena bráhmaṇā́nena kármaṇā́nayā menyā́
Whoso of you, O Waters, is the Waters’ stone—speckled, heavenly—lodged within the waters, fit for the inner Yajus, a sacrificer unto no Gods: this one I send forth beyond; wash him not back upon me. With him we hurl him forth against that man who hateth us, whom we ourselves do hate. Him would I smite, him would I crush, with this brahman, with this operation, with this wrathful impulse.
हे आपः! तुममें जो ‘अपाम्-अश्मा’ (जल का पत्थर) है—चितकबरा, दिव्य—जो जलों के भीतर स्थित है, अन्तर्यजुस् के योग्य है, और देवों का यजन न करने वाला है—उसे मैं यहाँ से परे भेजता/छोड़ता हूँ; उसे लौटाकर मुझ पर न धोओ, मुझ पर न फेरो। उसी के द्वारा हम उसे—उस पुरुष को—दूर फेंकते हैं जो हमसे द्वेष करता है, और जिसे हम भी द्वेष करते हैं। उसे मैं वध करूँ, उसे मैं चूर-चूर करूँ—इस ब्रह्म से, इस कर्म से, और इस मेरी क्रोध-शक्ति (मेनी) से।
Rishi: Atharvanic tradition (needs anukramaṇī confirmation)
Devata: Āpaḥ (Waters) with immanent 'aśman' potency
Chandas: Irregular/formulaic (requires metrical audit)
{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From identification of a numinous, hard kernel → sealing → decisive attack.","listener_experience":"Feels like picking up a heavy stone and throwing it with certainty; assertive and confrontational.","intensity":9}