Sutra 40
Devanagari script
चैत्योपवनवृक्षेण वा देवताभिगमनमनार्तवपुष्पफलयुक्तेन ख्यापयेत् ॥ कZ_०५.२.४० ॥
Transliteration
caityopavanavṛkṣeṇa vā devatābhigamanam anārtavapuṣpaphalayuktena khyāpayet ।
Translation
या फिर, चैत्य-उपवन के ऐसे वृक्ष के द्वारा जिसमें ऋतु के बाहर फूल-फल लगे हों, वह यह प्रचार करे कि देवता का ‘आगमन/प्रकट होना’ हुआ है।
Word by Word
चैत्यa shrine/sacred monument (caitya)
चैत्य:
TypeNoun
Rootचैत्य
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
उपवनa grove/pleasure-garden
उपवन:
TypeNoun
Rootउपवन
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
वृक्षेणby/with a tree
वृक्षेण:
TypeNoun
Rootवृक्ष
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
देवताभिगमनम्going to (visit/worship) a deity
देवताभिगमनम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootअभि√गम् (गम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; देवताया: अभिगमनम् = देवतागमन/देवदर्शनार्थं गमनम्
अनार्तवout of season; not in the proper season
अनार्तव:
TypeAdjective
Rootअनार्तव
Formसमासपूर्वपद-रूप; नञ्-पूर्वक विशेषण; (अ-आर्तव) = ऋतुकाल-रहित/असमये
पुष्पflower
पुष्प:
TypeNoun
Rootपुष्प
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
फलfruit
फल:
TypeNoun
Rootफल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
युक्तेनendowed/possessed; furnished with
युक्तेन:
TypeAdjective (past participle)
Rootयुज्
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (युक्त)
ख्यापयेत्he should make it known; he should proclaim/publicize
ख्यापयेत्:
TypeVerb
Rootख्यापय् (√ख्यै/ख्यापयति)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन; णिच्-प्रयोजक (causative)
Entities Mentioned
S
shrine grove (caityopavana)P
public audienceD
deity cultFAQs
To trigger donations, offerings, and compliance by converting a staged sign into perceived divine endorsement.
Manufactured evidence (a ‘miracle’) paired with controlled proclamation (public messaging).