Sutra 39
Devanagari script
दैवतचैत्यं सिद्धपुण्यस्थानमौपपादिकं वा रात्राव् उत्थाप्य यात्रासमाजाभ्यामाजीवेत् ॥ कZ_०५.२.३९ ॥
Transliteration
daivatacaityaṃ siddhapuṇyasthānam aupapādikaṃ vā rātrāv utthāpya yātrāsamājābhyām ājīvet ।
Translation
रात में देव-चैत्य, ‘सिद्ध’ पुण्य-स्थान या कृत्रिम रूप से बनाया हुआ पवित्र-स्थान खड़ा करके, वह यात्राओं और सार्वजनिक सभाओं के माध्यम से जीविका (आय) करे।
Word by Word
दैवतचैत्यम्a divine shrine/holy monument
दैवतचैत्यम्:
TypeNoun
Rootदैवत; चैत्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; समासः—दैवतं च तत् चैत्यं (देवसम्बन्धि-चैत्यं)
सिद्धपुण्यस्थानम्a reputed sacred place (holy site)
सिद्धपुण्यस्थानम्:
TypeNoun
Rootसिद्ध; पुण्य; स्थान
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; समासः—सिद्धं (प्रसिद्धं/मान्यं) पुण्यस्थानम्
औपपादिकम्artificially contrived / fabricated
औपपादिकम्:
TypeAdjective
Rootउपपाद
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; उपपाद-धातोः (उप + पद्/पाद्) तद्धित/कृत-प्रत्ययान्तः; अर्थः—उपपादितं/कृत्रिमं/निर्मितम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थकः
रात्रौat night
रात्रौ:
TypeNoun
Rootरात्रि
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (अधिकरणे)
उत्थाप्यhaving set up / having raised (it)
उत्थाप्य:
TypeVerb (absolutive)
Rootउत्-स्था
Formक्त्वान्त (ल्यप्) अव्ययकृदन्तः; उपसर्गः—उत्; अर्थः—उत्थापयित्वा/उत्थाप्य (उद्धृत्य/स्थापयित्वा)
यात्राa religious procession/festival outing
यात्रा:
TypeNoun
Rootयात्रा
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (सह/करणे) — ‘यात्रा’ इति समासे पूर्वपदम्
समाजाभ्याम्by (means of) gatherings/assemblies
समाजाभ्याम्:
TypeNoun
Rootसमाज
Formपुंलिङ्ग, द्विवचन, तृतीया; ‘यात्रा-समाजाभ्याम्’ इति द्वन्द्व/समाहार-भावेन युगपदुपयोगः
आजीवेत्should make a living / should earn (his livelihood)
आजीवेत्:
TypeVerb
Rootआ-जीव्
Formलोट्/विधिलिङ् (विध्यर्थे) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातुः—जीव्; उपसर्गः—आ; अर्थः—आजीवेत् (जीविकां कुर्यात्)
Entities Mentioned
D
devatādhyakṣa apparatusP
public assemblies (samāja)P
processions (yātrā)FAQs
To conceal the human construction and allow the site to appear spontaneous/miraculous, increasing public credulity and donations.
Monetize mass events (processions/fairs) around the new ‘holy’ site to extract contributions and spending.