पुरोपवनवनस्पतीनां पुष्पफलच्छायावतां प्ररोहच्छेदने षट्पणः क्षुद्रशाखाच्छेदने द्वादशपणः पीनशाखाच्च्छेदने चतुर्विंशतिपणः स्कन्धवधे पूर्वः साहसदण्डः समुच्छित्तौ मध्यमः ॥ कZ_०३.१९.२८ ॥
puropavanavanaspatīnāṃ puṣpaphalacchāyāvatāṃ prarohacchedane ṣaṭpaṇaḥ | kṣudraśākhācchedane dvādaśapaṇaḥ | pīnaśākhācchedane caturviṃśatipaṇaḥ | skandhavadhe pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ samucchittau madhyamaḥ ||
नगर-उपवनों के फूल/फल/छाया देने वाले वृक्षों की कोंपल काटने पर छह पण दंड; छोटी शाखा काटने पर बारह पण; मोटी शाखा काटने पर चौबीस पण। तने को मार देने पर प्रथम साहस-दंड; और पूर्ण नाश/उखाड़ देने पर मध्यम साहस-दंड।
Proportionality by marginal damage: penalties rise with the ecological/economic loss and recovery time, culminating in violent-offence grading for irreversible destruction.
They generate recurring public value (food, comfort, microclimate) and thus merit explicit protection as urban infrastructure.