Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 28

पुरोपवनवनस्पतीनां पुष्पफलच्छायावतां प्ररोहच्छेदने षट्पणः क्षुद्रशाखाच्छेदने द्वादशपणः पीनशाखाच्च्छेदने चतुर्विंशतिपणः स्कन्धवधे पूर्वः साहसदण्डः समुच्छित्तौ मध्यमः ॥ कZ_०३.१९.२८ ॥

puropavanavanaspatīnāṃ puṣpaphalacchāyāvatāṃ prarohacchedane ṣaṭpaṇaḥ | kṣudraśākhācchedane dvādaśapaṇaḥ | pīnaśākhācchedane caturviṃśatipaṇaḥ | skandhavadhe pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ samucchittau madhyamaḥ ||

नगर-उपवनों के फूल/फल/छाया देने वाले वृक्षों की कोंपल काटने पर छह पण दंड; छोटी शाखा काटने पर बारह पण; मोटी शाखा काटने पर चौबीस पण। तने को मार देने पर प्रथम साहस-दंड; और पूर्ण नाश/उखाड़ देने पर मध्यम साहस-दंड।

पुरःin front (of the town/settlement)
पुरः:
TypeNoun
Rootपुरस्
Formअव्ययीभावप्रायः; अव्ययवत् प्रयोगः (उपसर्गार्थे)
उपवनgrove, garden
उपवन:
TypeNoun
Rootउपवन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
वनस्पतीनाम्of trees (arboreal plants)
वनस्पतीनाम्:
TypeNoun
Rootवनस्पति
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
पुष्पflower
पुष्प:
TypeNoun
Rootपुष्प
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग
फलfruit
फल:
TypeNoun
Rootफल
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग
छायाshade
छाया:
TypeNoun
Rootछाया
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग
वताम्possessing (having)
वताम्:
TypeSuffix
Rootवत् (प्रत्यय)
Formमतुप्/वतुप्-प्रत्ययान्त; षष्ठी बहुवचन (पुष्प-फल-छाया-वत्)
प्ररोहsprout, new shoot
प्ररोह:
TypeNoun
Rootप्ररोह
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
छेदनेin the act/case of cutting
छेदने:
TypeNoun
Rootछेदन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (कर्तरि/कर्मणि लोके)
षट्six
षट्:
TypeNumeral
Rootषट्
Formसंख्या; अव्ययवत् प्रयोगः (समासे)
पणः(a fine of) pana(s)
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डराशिः)
क्षुद्रsmall, minor
क्षुद्र:
TypeAdjective
Rootक्षुद्र
Formविशेषण; समासाङ्ग
शाखाbranch
शाखा:
TypeNoun
Rootशाखा
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग
छेदनेin the case of cutting
छेदने:
TypeNoun
Rootछेदन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
द्वादशtwelve
द्वादश:
TypeNumeral
Rootद्वादश
Formसंख्या; अव्ययवत् प्रयोगः
पणः(a fine of) pana(s)
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डराशिः)
पीनthick, stout
पीन:
TypeAdjective
Rootपीन
Formविशेषण; समासाङ्ग
शाखाbranch
शाखा:
TypeNoun
Rootशाखा
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग
छेदनेin the case of cutting
छेदने:
TypeNoun
Rootछेदन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
चतुर्विंशतिtwenty-four
चतुर्विंशति:
TypeNumeral
Rootचतुर्विंशति
Formसंख्या; अव्ययवत् प्रयोगः
पणः(a fine of) pana(s)
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डराशिः)
स्कन्धtrunk, stem
स्कन्ध:
TypeNoun
Rootस्कन्ध
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
वधेin the case of killing/destroying
वधे:
TypeNoun
Rootवध
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
पूर्वःthe first (lowest)
पूर्वः:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डः इति विशेषणम्)
साहसsāhasa (violent/forcible offence)
साहस:
TypeNoun
Rootसाहस
Formसमासः: साहस-दण्डः (षष्ठी/कर्मधारयप्रायः); समासाङ्ग
दण्डःpenalty, fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
समुच्छित्तौin the case of complete cutting down/uprooting
समुच्छित्तौ:
TypeNoun
Rootसमुच्छित्ति
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
मध्यमःthe middle (second grade)
मध्यमः:
TypeAdjective
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डः इति विशेषणम्)
C
city parks (upavana)
T
trees (flower/fruit/shade)
O
offender
S
state authority

FAQs

Proportionality by marginal damage: penalties rise with the ecological/economic loss and recovery time, culminating in violent-offence grading for irreversible destruction.

They generate recurring public value (food, comfort, microclimate) and thus merit explicit protection as urban infrastructure.