Sutra 3
Devanagari script
तस्योपर्युभयतोनिषेधं सप्रग्रीवमैष्टकं भाण्डवाहिनीपरिक्षिप्तं कोशगृहं कारयेत्प्रासादं वा ॥ कZ_०२.५.०३ ॥
Transliteration
tasyopary ubhayatoniṣedhaṃ sapragrīvam aiṣṭakaṃ bhāṇḍavāhinīparikṣiptaṃ kośagṛhaṃ kārayet prāsādaṃ vā
Translation
उसके ऊपर वह दोनों ओर से प्रतिबंध/रक्षा-व्यवस्था से सुरक्षित, सुरक्षित प्रवेश-मार्ग (प्रग्रीव) वाला, ईंटों का बना, और माल ढोने के लिए चारों ओर मार्ग/परिक्रमा-पथ से घिरा हुआ कोष-गृह (या कोष-प्रासाद) बनवाए।
Word by Word
तस्यof that (structure/it)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं), सर्वनाम-प्रातिपदिकम्
उपरिabove, on top
उपरि:
TypeIndeclinable
Rootउपरि
Formअव्ययम् (स्थानवाचक)
उभयतःon both sides
उभयतः:
TypeIndeclinable
Rootउभयतः
Formअव्ययम् (द्विपार्श्ववाचक)
निषेधम्a barrier / restriction (protective obstruction)
निषेधम्:
TypeNoun
Rootनिषेध
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
सप्रग्रीवम्with a projecting neck/upper extension (with a ‘pragrīva’)
सप्रग्रीवम्:
TypeAdjective
Rootप्रग्रीव
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; 'स' = सहितम्
इष्टकम्brick(-built structure)
इष्टकम्:
TypeNoun
Rootइष्टक
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
भाण्डवाहिनीपरिक्षिप्तम्surrounded/encircled by a goods-carrying passage/route
भाण्डवाहिनीपरिक्षिप्तम्:
TypeParticiple
Rootपरि-क्षिप्
Formभाण्ड-वाहिनी-परिक्षिप्तम् = भाण्डवाहिन्या परिक्षिप्तम्; भूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
कोशगृहम्treasury building
कोशगृहम्:
TypeNoun
Rootकोशगृह
Formकोशस्य गृहम्; द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
कारयेत्should cause (it) to be built / should have (it) constructed
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विधान), परस्मैपदम्, ३पुरुषः, एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative)
प्रासादम्a palace/mansion (upper-storeyed building)
प्रासादम्:
TypeNoun
Rootप्रासाद
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्ययम् (विकल्पार्थक)
Entities Mentioned
T
treasury-house (kośagṛha)T
transport corridor (bhāṇḍavāhinī)FAQs
It channels movement of valuables into a monitored route, reducing pilferage opportunities and enabling supervision during loading/unloading.