Sutra 5

Devanagari script

प्रथमसप्तम अष्टमभागावह्नः स्नानकालौ तदनन्तरं विधायाः ॥ कZ_०२.३१.०५ ॥

Transliteration

prathama-saptama aṣṭama-bhāgāv ahnaḥ snāna-kālau tad-anantaraṃ vidhāyāḥ

Translation

दिन के प्रथम, सप्तम और अष्टम भाग में स्नान का समय होता है; उसके बाद आगे का नियम/दिनचर्या करनी चाहिए।

Word by Word

• प्रथमसप्तमअष्टमभागौ: the first, seventh, and eighth parts (divisions) of the day
• Type: Noun
• Root: भाग
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-द्विवचनम्; समासः = (प्रथम-भागः) + (सप्तम-भागः) + (अष्टम-भागः)

• अह्नः: of the day
• Type: Noun
• Root: अहन्
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-एकवचनम् (अहन्-शब्दस्य)

• स्नानकालौ: (these) two bathing times
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-द्विवचनम्; समासः = स्नानस्य कालौ

• तत्: that (i.e., that bathing)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचनम्; (अव्ययीभाव-प्रयोगे ‘तद्’ = ‘तत्’ as object of ‘अनन्तरम्’)

• अनन्तरम्: immediately after / thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: अनन्तर
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (thereafter/immediately after)

• विधायाः: should be performed/arranged (as prescribed)
• Type: Verb
• Root: विधा
• Form: धातुः √धा (विधा-प्रत्ययेन); लोट्-लकारः, मध्यमपुरुषः? (पाठभेद/रूपसन्देहः); अपेक्षितार्थः: ‘विधाय’ (क्त्वा) / ‘विधायाः’ इति पाठे क्रियापदत्वेन ‘विधेयम्/विधातव्यम्’ इत्यर्थ-निर्देशः

Entities Mentioned

• elephants
• handlers (implied)

More Details

FAQs

Why specify multiple bathing windows instead of one?

Multiple windows allow scheduling flexibility across units while still enforcing a uniform standard of hygiene and cooling—important for large-scale stables.