Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 29
Devanagari script
निवेशार्धं हस्तिनखम् ॥ कZ_०२.३.२९ ॥
Transliteration
niveśārdhaṃ hastinakham
Translation
स्थापना-परिमाण के आधे तक ‘हस्ति-नख’—अर्थात हाथी-रोध हेतु नख/कील जैसा निकला हुआ लोहे का शूल—लगाया जाए।
Word by Word
निवेशsettlement; quarters; encampment
निवेश:
TypeNoun
Root√विश् (विश् प्रवेशने) उपसर्ग-नि
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (प्रयोगानुसार ‘निवेशम्’ अर्थे)
अर्धम्half
अर्धम्:
TypeNoun (used adverbially)
Rootअर्ध
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; परिमाणवाचक (measure)
हस्ति-नखम्elephant’s nail/hoof (as a measure)
हस्ति-नखम्:
TypeNoun
Rootनख (हस्ति-सम्बन्धः)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समासः—हस्तिनः नखम्
Entities Mentioned
H
hastinakha (elephant-spike)FAQs
It enforces predictable, inspectable compliance—officials can audit whether defensive fittings meet the mandated standard.