Sutra 44

Devanagari script

पादोनमश्वतरगोखराणाम् द्विगुणं महिषोष्ट्राणाम् ॥ कZ_०२.२९.४४ ॥

Transliteration

pādonam aśvatara-go-kharāṇām, dviguṇaṃ mahiṣoṣṭrāṇām

Translation

खच्चरों, गौओं और गधों के लिए (उक्त) रासन चौथाई कम हो; और भैंसों तथा ऊँटों के लिए वह दुगुना हो।

Word by Word

• पादोनम्: a quarter less (three-fourths)
• Type: Adjective
• Root: पाद + ऊन
• Form: विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (अव्यक्त-प्रमाणवाचकं विशेषणम्)

• अश्वतर-गो-खराणाम्: of mules, cattle, and donkeys
• Type: Noun
• Root: अश्वतर + गो + खर
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी बहुवचनम्; समाहार-गणवाचकः (अश्वतराः च गावः च खराः च)

• द्विगुणम्: double (twofold)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + गुण
• Form: विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (प्रमाणवाचकं विशेषणम्)

• महिष-उष्ट्राणाम्: of buffaloes and camels
• Type: Noun
• Root: महिष + उष्ट्र
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी बहुवचनम् (महिषाः च उष्ट्राः च)

Entities Mentioned

• mules
• cattle
• donkeys
• buffaloes
• camels

More Details

FAQs

What policy logic is implied by ‘quarter less’ and ‘double’?

Input allocation is calibrated to workload and metabolic needs, preventing both underfeeding (loss of performance) and over-issuance (waste/pilferage).