Sutra 31
Devanagari script
न क्षेत्रे स्थापयेत्किंचित्पलालमपि पण्डितः ॥ कZ_०२.२४.३१च्द् ॥
Transliteration
na kṣetre sthāpayet kiṃcit palālam api paṇḍitaḥ
Translation
बुद्धिमान प्रशासक को खेत में कुछ भी नहीं छोड़ना चाहिए—यहाँ तक कि पुआल भी नहीं।
Word by Word
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
क्षेत्रेin a field
क्षेत्रे:
TypeNoun
Rootक्षेत्र
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, सप्तमी (अधिकरणे)
स्थापयेत्should place / should deposit
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—स्था (भ्वादि), अर्थे—स्थापन/न्यास
किंचित्anything (even a little)
किंचित्:
TypePronoun (indefinite)
Rootकिम्
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, द्वितीया (कर्म) — ‘some/anything’
पलालम्straw, chaff
पलालम्:
TypeNoun
Rootपलाल
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, द्वितीया (कर्म)
अपिeven
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्ययम्; अत्र ‘even’ (अवधारण/अपवाद)
पण्डितःa wise man / a learned person
पण्डितः:
TypeNoun (used adjectivally)
Rootपण्डित
Formपुंलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा (कर्ता)
Entities Mentioned
K
kṣetra (field)P
palāla (straw)FAQs
To prevent leakage of state dues, reduce theft opportunities, and maximize usable by-products (fodder, thatch, fuel).
Field-level supervision and strict completion checks before closing harvest operations.