Sutra 44
Devanagari script
कृतभाण्डपरीक्षायां पुराणभाण्डप्रतिसंस्कारे वा चत्वारो हरणोपायाः परिकुट्टनमवच्छेदनमुल्लेखनं परिमर्दनं वा ॥ कZ_०२.१४.४४ ॥
Transliteration
kṛtabhāṇḍaparīkṣāyāṃ purāṇabhāṇḍapratisaṃskāre vā catvāro haraṇopāyāḥ parikuṭṭanam avacchedanam ullekhanam parimardanaṃ vā
Translation
तैयार माल की जाँच में या पुराने माल की मरम्मत/पुनर्संस्कार में चोरी के चार उपाय हैं—कुतरना (परिकुट्टन), काटकर निकालना (अवच्छेदन), खुरचना (उल्लेखन) और रगड़कर/पॉलिश करके घटा देना (परिमर्दन)।
Word by Word
कृतभाण्डपरीक्षायाम्in the inspection of newly made goods/wares
कृतभाण्डपरीक्षायाम्:
TypeNoun
Rootकृ (कृत), भाण्ड, परीक्ष्
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी; (परीक्षा-शब्दः) अधिकरणे
पुराणभाण्डप्रतिसंस्कारेor in the refurbishing/repair of old goods
पुराणभाण्डप्रतिसंस्कारे:
TypeNoun
Rootपुराण, भाण्ड, प्रति-सम्-√कृ (संस्कार)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी; (प्रतिसंस्कार-शब्दः) अधिकरणे
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
चत्वारःfour
चत्वारः:
TypeNumeral (Adjective)
Rootचतुर्
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा; विशेषणम्
हरणोपायाःmethods of stealing/defrauding
हरणोपायाः:
TypeNoun
Root√हृ (हरण), उपाय
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा
परिकुट्टनम्fraud by tampering/adulterating (a form of manipulation)
परिकुट्टनम्:
TypeNoun (Verbal noun)
Rootपरि-√कुट्ट्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; क्रियानाम (कृत्-प्रत्ययान्त)
अवच्छेदनम्defrauding by cutting off/reducing (quantity)
अवच्छेदनम्:
TypeNoun (Verbal noun)
Rootअव-√छिद्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; क्रियानाम
उल्लेखनम्defrauding by scraping/filing off
उल्लेखनम्:
TypeNoun (Verbal noun)
Rootउद्-√लिख्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; क्रियानाम
परिमर्दनम्defrauding by rubbing/polishing away (to reduce weight/quantity)
परिमर्दनम्:
TypeNoun (Verbal noun)
Rootपरि-√मृद्/√मर्द्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; क्रियानाम
वाor (alternatively)
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय (समुच्चय/विकल्पे)
Entities Mentioned
I
inspectors of goods (implied)A
artisans/repairers (implied)FAQs
Repair creates legitimate access to valuable materials; Kautilya treats it as a high-risk stage for pilferage disguised as workmanship.