Sutra 13
Devanagari script
काकमोचकः कपोतरोचनावर्णः श्वेतराजिनद्धो वा विस्रः सीसधातुः ॥ कZ_०२.१२.१३ ॥
Transliteration
kākamocakaḥ kapotarocanāvarṇaḥ śvetarājinaddho vā visraḥ sīsadhātuḥ
Translation
सीसे का अयस्क/धातु ‘काकमोचक’ कहलाता है। इसका रंग कबूतर-रोचना जैसा होता है या इसमें सफेद धारियाँ होती हैं। इसमें दुर्गंध होती है।
Word by Word
काकमोचकः(a mineral/ore) called ‘kākamocaka’
काकमोचकः:
TypeNoun
Rootकाकमोचक
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
कपोतरोचनावर्णःhaving the color of ‘kapota-rocanā’ (pigeon-like/greyish hue)
कपोतरोचनावर्णः:
TypeAdjective
Rootवर्ण
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (काकमोचकस्य)
श्वेतराजिनद्धःbound/marked with white streaks (white-striped)
श्वेतराजिनद्धः:
TypeAdjective
Rootनह् (नद्ध)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; कृदन्त-विशेषणम् (क्त-प्रत्ययः: नद्ध)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
विस्रःfoul-smelling, having a bad odor
विस्रः:
TypeAdjective
Rootविस्र
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (काकमोचकस्य)
सीसधातुःa lead-ore / lead mineral
सीसधातुः:
TypeNoun
Rootधातु
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; (काकमोचकः) इत्यस्य विधेय/समानााधिकरणम्
Entities Mentioned
S
sīsa (lead)K
kākamocaka (ore type)W
white streaksO
odor marker (visra)FAQs
Low-cost sensory QA: color, streaking, and smell are used as field diagnostics before committing state transport and smelting capacity.