Sutra 12
Devanagari script
मन्त्रकर्म चास्य निश्चितमप्रभावो गर्भधान्यमवृष्टिरिवोपहन्ति इत्याचार्याः ॥ कZ_०९.१.१२ ॥
Transliteration
mantrakarma cāsya niścitam aprabhāvo garbhadhānyam avṛṣṭir ivopahanti ity ācāryāḥ
Translation
आचार्यों के अनुसार, उसकी नीति-क्रिया निश्चित हो जाने पर भी प्रभाव का अभाव उसे वैसे ही नष्ट कर देता है जैसे वर्षा का अभाव बालियों में आए धान्य को नष्ट कर देता है।
Word by Word
मन्त्रकर्मthe work of counsel / secret state deliberation
मन्त्रकर्म:
TypeNoun
Rootमन्त्र + कर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (वाक्ये कर्तृपदम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अस्यof him / of this (king)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी, एकवचन, पुं/नपुंसक (सम्बन्धे)
निश्चितम्decided, settled, determined
निश्चितम्:
TypeParticiple
Rootनि + √चि (चिनोति)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘मन्त्रकर्म’ इत्यस्य विशेषणम्
अप्रभावःlack of efficacy / ineffectiveness
अप्रभावः:
TypeNoun
Rootअ + प्रभाव
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (कर्तृपदम्)
गर्भधान्यम्grain in the ear (unripened/contained grain); stored/latent grain (metaphor)
गर्भधान्यम्:
TypeNoun
Rootगर्भ + धान्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्मपदम्)
अवृष्टिःlack of rain, drought
अवृष्टिः:
TypeNoun
Rootअ + वृष्टि
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (उपमान-कर्तृपदम्)
इवlike, as if
इव:
TypeParticle
Rootइव
Formउपमावाचक-अव्ययम्
उपहन्तिthey harm, they destroy, they undermine
उपहन्ति:
TypeVerb
Rootउप + √हन् (हन्ति)
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
इतिthus (quoting)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formइत्यादि-उद्धरणार्थक-अव्ययम्
आचार्याःthe teachers (authorities)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (वक्तृ/मत-प्रवर्तकाः)
Entities Mentioned
Ā
ācāryāḥ (authorities)K
king/state (implicit)FAQs
It emphasizes timing and vulnerability: even mature plans can collapse late in the process if enforcement/resources/credibility fail at the decisive moment.
The ‘implementation gap’ and ‘state capacity’ problem—policies can be well-designed yet fail without administrative reach, fiscal means, and enforcement.