Yātrā-Maṇḍala-Cintā and Rājya-Rakṣaṇa: Auspicious Travel Rules and the Twelve-King Mandala
भौमे पञ्चदशैवोक्ताश् चतुर्दश तथा बुधे विवर्जयेत् इति ख , ग , घ , ञ च दिक् पूर्वा या तथोदीचीति ज त्रयोदश तथा जीये शुक्रे द्वादश कीर्तिताः
bhaume pañcadaśaivoktāś caturdaśa tathā budhe vivarjayet iti kha , ga , gha , ña ca dik pūrvā yā tathodīcīti ja trayodaśa tathā jīye śukre dvādaśa kīrtitāḥ
मंगलवार को पंद्रह कहे गए हैं; बुधवार को चौदह—ख, ग, घ और ञ (वर्गों) को छोड़कर। दिशा पूर्व तथा उत्तर कही गई है, और ‘ज’ (वर्ग) भी। गुरुवार को तेरह और शुक्रवार को बारह घोषित हैं।
Lord Agni (in dialogue tradition, instructing the sage Vasiṣṭha)
Vidya Category: {"primary_vidya":"Jyotisha","secondary_vidya":"Dharmashastra","practical_application":"Weekday-based enumerations used to select permissible counts/groups and directions for actions (travel, beginnings, placements), including explicit exclusions of certain letter-coded groups.","sutra_style":true}
Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Vāravāra Enumeration: Tuesday–Friday Counts and Exclusions","lookup_keywords":["bhauma panchadasha","budha chaturdasha","kha ga gha ña varjana","guru trayodasha","shukra dvadasha"],"quick_summary":"Gives weekday-specific numbers (Tue 15, Wed 14 with exclusions, Thu 13, Fri 12) and notes directional/letter-group constraints, serving as a quick rule-table for muhurta-style decision making."}
Concept: Auspicious action is optimized by aligning with weekday-specific numerical/directional constraints and avoiding prohibited sets.
Application: Use the weekday table to choose counts/directions; explicitly avoid the excluded groups on Wednesday when computing/choosing the relevant set.
Khanda Section: Jyotisha (Muhurta & Varavara / weekday-based enumerations)
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: shanta
Visual Art Cues: {"scene_description":"A weekday chart showing Tuesday through Friday with descending counts (15, 14, 13, 12), with certain letter-groups crossed out on Wednesday; compass directions highlighting east and north.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural style, a palm-leaf chart held by a jyotishi, columns for Bhauma/Budha/Guru/Shukra with numerals, Wednesday column showing crossed-out kha-ga-gha-ña, compass rose emphasizing east and north, warm flat colors","tanjore_prompt":"Tanjore style with gold borders, ornate weekday panel with four compartments labeled by planetary deities (Mars, Mercury, Jupiter, Venus), counts inscribed, exclusions marked with stylized strike-through, directional arrows in gilded motifs","mysore_prompt":"Mysore painting, clean instructional diagram: weekday grid, numerals 15-14-13-12, excluded akshara-groups annotated, compass directions east/north highlighted, teacher pointing with stylus","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, scholar in a study presenting a chart to a patron, detailed calligraphy for weekday names and counts, subtle compass instrument, exclusions shown as red marks, fine borders and margins"}
Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Kalyani","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}
Sandhi Resolution Notes: पञ्चदशैवोक्ताः = पञ्चदश + एव + उक्ताः. तथोदीचीति = तथा + उदीची + इति (स्वर-सन्धि). पाठे ‘जीये’ पदं अस्पष्ट/दूषित; मूलस्रोत-पाठानुसार संशोधन अपेक्षित.
Related Themes: Agni Purana 232 (Muhurta/weekday enumerations context)
It gives weekday-wise numerical counts used in Jyotiṣa/Muhūrta decision-making, including specific exclusions marked by mnemonic letter-groups (kha, ga, gha, ña, ja) and associated directional indications (east, north).
It illustrates the Purana’s practical, technical cataloging style—embedding calendrical/astrological rules (vara-based counts, exclusions, and directional correspondences) alongside other disciplines, functioning like a handbook for applied ritual time-selection.
Correctly following weekday-based prescriptions and exclusions is presented as a way to align actions with auspicious cosmic timing, reducing obstacles and supporting merit (puṇya) by performing rites and undertakings in harmonized conditions.