Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 16

Devanagari script

भवेद्बृहस्पतेः पीडा यस्य गोचरवेधतः । तेनात्र विधिवत्स्नानं कार्यं संकल्पपूर्वकम्

Transliteration

bhavedbṛhaspateḥ pīḍā yasya gocaravedhataḥ | tenātra vidhivatsnānaṃ kāryaṃ saṃkalpapūrvakam

Translation

જેને પ્રતિકૂળ ગોચરથી બૃહસ્પતિની પીડા થાય, તેણે અહીં સંકલ્પપૂર્વક વિધિ મુજબ સ્નાન કરવું જોઈએ।

Word by Word

• भवेत्: may occur
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• बृहस्पतेः: of Bṛhaspati (Jupiter)
• बृहस्पतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन

• पीडा: affliction
• पीडा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पीडा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• यस्य: of whom
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• गोचरवेधतः: due to obstruction of (planetary) transit
• गोचरवेधतः: Hetu/Apadana (Cause expressed by ablative/हेतु)
• Type: Noun
• Root: गोचर + वेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘गोचरस्य वेधः’); हेत्वर्थे पञ्चमी (ablative of cause)

• तेन: therefore/by that (reason)
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb: ‘here’)

• विधिवत्: properly
• विधिवत्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: ‘according to rule’)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object of gerundive/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (कर्मणि-भावे)

• कार्यम्: should be done
• कार्यम्: Vidhi (Obligation predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘to be done’); विधेय-विशेषण

• संकल्पपूर्वकम्: preceded by a resolve (sankalpa)
• संकल्पपूर्वकम्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Adjective
• Root: संकल्प + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (स्नानस्य); समासः—तत्पुरुष (‘संकल्पेन पूर्वकं’)

Speaker

Brahmā (deduced for Vaiṣṇavakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarayū-snānāṅga in Ayodhyā-kṣetra

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A devotee at Sarayū performs saṅkalpa with folded hands before entering the water, seeking relief from Guru’s adverse transit.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Gocara (planetary transit)
• Saṅkalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma integrates inner intention (saṅkalpa) with sacred action (snāna) as a remedy for suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘here’ refers to the praised Ayodhyā tīrtha associated with Bṛhaspati—Bṛhaspati-kuṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vidhivat snāna (proper bathing) performed with a prior saṅkalpa, as a remedy for Guru/Bṛhaspati-related affliction.