Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 54
मद्दक्षिणेति गुरुणा निर्बन्धाद्याचितो रुषा । आगतः स मुनिः कौत्सस्ततो याचितुमादरात् । रघुं भूपालतिलकं दत्तसर्वस्वदक्षिणम्
maddakṣiṇeti guruṇā nirbandhādyācito ruṣā | āgataḥ sa muniḥ kautsastato yācitumādarāt | raghuṃ bhūpālatilakaṃ dattasarvasvadakṣiṇam
‘મારી દક્ષિણા!’—એમ કહી ગુરુએ ક્રોધથી વારંવાર દબાણ કર્યું; તેથી મુનિ કૌત્સ વ્યથિત થઈ આવ્યો અને પછી આદરપૂર્વક રઘુ પાસે યાચના કરવા ગયો—જે ભૂપાલોના તિલક હતા અને જેમણે યજ્ઞદક્ષિણામાં સર્વસ્વ દાન કરી દીધું હતું।
Agastya (contextual continuation)
Tirtha: Ayodhyā
Type: kshetra
Scene: Kautsa, inwardly troubled yet dutiful, stands before King Raghu. The king—already emptied by prior dakṣiṇā—appears calm, compassionate, and resolute. Courtiers look anxious; empty treasury chests or sparse offerings hint at ‘dattasarvasva’.
FAQs
Dharma tests both giver and seeker: the king’s total generosity and the disciple’s duty to fulfill guru-dakṣiṇā meet in a moral dilemma.
Ayodhyā’s royal-sage culture is foregrounded, presenting the city as a stage for exemplary dharma.
Guru-dakṣiṇā is demanded and sought; Raghu is described as having already offered sarvasva-dakṣiṇā in sacrifice.