Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 56

Devanagari script

तस्मादानंदसंदोहः समभून्मम सांप्रतम् । तच्छ्रुत्वागस्त्यवचनं व्यासः प्रोवाच तं मुनिम्

Transliteration

tasmādānaṃdasaṃdohaḥ samabhūnmama sāṃpratam | tacchrutvāgastyavacanaṃ vyāsaḥ provāca taṃ munim

Translation

અતએવ આ ક્ષણે જ મારા હૃદયમાં આનંદનો મહાપ્રવાહ ઉદ્ભવ્યો. અગસ્ત્યના વચન સાંભળી વ્યાસે તે મુનિને સંબોધ્યા.

Word by Word

• तस्मात्: from that/therefore
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• आनन्द-सन्दोहः: a mass/heap of joy
• आनन्द-सन्दोहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक) + सन्दोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आनन्दस्य सन्दोहः)

• समभूत्: arose fully
• समभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गः सम्

• मम: of me/my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• साम्प्रतम्: now, at present
• साम्प्रतम्: Kala-adhikarana (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (at present/now)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव

• अगस्त्य-वचनम्: Agastya's words
• अगस्त्य-वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक) + वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अगस्त्यस्य वचनम्)

• व्यासः: Vyasa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रोवाच: said/spoke
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गः प्र

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मुनिम्: sage
• मुनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (frame voice), then transition to Vyāsa speaking

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: A quiet āśrama setting: Vyāsa, stirred with joy, turns toward Agastya after hearing his words; the atmosphere is anticipatory, marking the opening of a sacred discourse on Ayodhyā.

Characters & Entities

• Agastya
• Vyāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing the glory of a sacred place from realized sages generates immediate inner joy and prompts further dharmic questioning.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is the ongoing subject whose greatness is causing the described joy.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it bridges into the formal questions about pilgrimage method and fruits.