Adhyaya 74

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शाकल्येश्वरमुत्तमम् । दैत्यसूदनवायव्ये धनुषां त्रिंशता स्थितम्

ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, દૈત્યસૂદનના વાયવ્ય (ઉત્તર-પશ્ચિમ) દિશામાં ત્રીસ ધનુષ જેટલા અંતરે સ્થિત ઉત્તમ શાકલ્યેશ્વર પાસે જવું જોઈએ।

Verse 2

शाकल्येन महादेवि पूजितं सर्वकामदम् । शाकल्योनाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महत्तपः

હે મહાદેવી, આ શાકલ્ય દ્વારા પૂજિત છે અને સર્વ કામનાઓ આપનાર છે. જ્યાં શાકલ્ય નામના રાજર્ષિએ મહાન તપ કર્યું હતું।

Verse 3

समाराध्य महादेवं प्रत्यक्षीकृतवान्भवम् । लिंगेऽवतारयामास प्रसन्नं तं महेश्वरम्

મહાદેવની સમ્યક આરાધના કરીને તેણે ભવને પ્રત્યક્ષ કર્યો; અને પ્રસન્ન થયેલા તે મહેશ્વરને લિંગમાં અવતારિત (પ્રતિષ્ઠિત) કર્યો।

Verse 4

तस्मिन्दृष्टे वरारोहे सप्तजन्मकृतं नृणाम् । पापं प्रणश्यते शीघ्रं तमः सूर्योदये यथा

હે વરારોહે, તેના માત્ર દર્શનથી મનુષ્યોના સાત જન્મોના સંચિત પાપો ત્વરિત નાશ પામે છે—જેમ સૂર્યોદયે અંધકાર નાશ પામે।

Verse 5

तत्राष्टम्यां चतुर्द्दश्यां स्नापयेत्पयसा शिवम् । पूजयेच्च विधानेन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात्

ત્યાં અષ્ટમી અને ચતુર્દશીના દિવસે દૂધથી શિવને સ્નાન કરાવવું. પછી વિધાન મુજબ ક્રમે ગંધ, પુષ્પ વગેરે વડે પૂજન કરવું.

Verse 6

हिरण्यं तत्र दातव्यं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः । चत्वारि तस्य नामानि कथ्यमानानि मे शृणु

જે ત્યાં યાત્રાનું સમ્યક ફળ ઇચ્છે છે તેમણે ત્યાં સોનાનું દાન કરવું જોઈએ. હવે તે દેવના ચાર નામ હું કહું છું, સાંભળો.

Verse 7

आदौ कृतयुगे देवि कीर्तितो भैरवेश्वरः । ततः सावर्णिमनुना सम्यगाराधितः प्रिये

હે દેવી! આરંભે કૃતયુગમાં તે ‘ભૈરવેશ્વર’ તરીકે કીર્તિત હતો. ત્યારબાદ, હે પ્રિયે, સાવર્ણિ મનુએ તેની સમ્યક આરાધના કરી.

Verse 8

सावर्णिकेश्वरं नाम त्रेतायां तस्य संज्ञितम् । ततस्तु द्वापरे देवि गालवेन महात्मना । सम्यगाराधितस्तत्र लिंगरूपीवृषध्वजः

ત્રેતાયુગમાં તેનું નામ ‘સાવર્ણિકેશ્વર’ તરીકે ઓળખાયું. ત્યારબાદ દ્વાપરમાં, હે દેવી, મહાત્મા ગાલવે ત્યાં લિંગરૂપે સ્થિત વૃષધ્વજ પ્રભુની સમ્યક આરાધના કરી.

Verse 9

तृतीयं तस्य देवस्य गालवेश्वरसंज्ञितम् । कलौ युगे तु संप्राप्ते शाकल्योनाम वै मुनिः

તે દેવનું ત્રીજું નામ ‘ગાલવેશ્વર’ તરીકે ઘોષિત છે. અને કલિયુગ આવી પહોંચતાં ‘શાકલ્ય’ નામના એક મુનિ હતા.

Verse 10

यत्र सिद्धिमनुप्राप्त ऐश्वर्यं चाणिमादिकम् । शाकल्येश्वरनामेति ततः ख्यातं तुरीयकम्

જ્યાં સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરીને અણિમા વગેરે ઐશ્વર્ય પણ મળ્યાં, ત્યાં તે ચોથા નામથી ‘શાકલ્યેશ્વર’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું.

Verse 11

एवं चातुर्युगं नाम तस्य लिंगस्य कीर्तितम् । पापघ्नं पुण्यदं नॄणां कीर्त्तितं सर्वकामदम्

આ રીતે તે લિંગના ‘ચાતુર્યುಗ’ નામસમૂહનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. તેનું કીર્તન-સ્મરણ પાપ નાશ કરે, મનુષ્યોને પુણ્ય આપે અને સર્વ કામનાઓ પૂર્ણ કરે છે.

Verse 12

तस्यैव देवदेवस्य क्षेत्रोत्पत्तिं शृणु प्रिये

હે પ્રિયે, હવે તે દેવાધિદેવના પવિત્ર ક્ષેત્રની ઉત્પત્તિ સાંભળ; હું તેને યથાર્થ રીતે કહું છું.

Verse 13

अष्टादशधनुर्देवि समंतात्परिमण्डलम् । महापापहरं देवि तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्

હે દેવી, તે ક્ષેત્ર ચારે તરફ અઢાર ધનુષ જેટલું વર્તુળાકાર પરિમંડળ છે. હે દેવી, ત્યાં ક્ષેત્રમાં વસનારાઓના મહાપાપો તે હરી લે છે.

Verse 14

कृमिकीटपतंगानां तिरश्चामपि मोक्षदम् । यत्र कूपादितोयेषु जलं सारस्वतं स्मृतम्

આ કૃમિ, કીટ, પતંગ તથા અન્ય તિર્યક્ પ્રાણીઓને પણ મોક્ષ આપનારું છે. જ્યાં કૂવો વગેરે જળસ્ત્રોતોમાંનું પાણી ‘સારસ્વત’ (સરಸ್ವતી સમ પવિત્ર) તરીકે સ્મરાય છે.

Verse 15

यत्र तत्र नरः स्नात्वा स्वर्गलोके महीयते । अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च

જે કોઈ ત્યાં સ્નાન કરે છે, તે સ્વર્ગલોકમાં માન પામે છે. ત્યાંનું પુણ્ય સહસ્ર અશ્વમેધ અને શત વાજપેય યજ્ઞોના ફળ સમાન કહેવાયું છે.

Verse 16

तत्फलं समवाप्नोति तस्य लिंगस्य दर्शनात् । सोमपर्वणि संप्राप्ते यस्तत्र शुचिरात्मवान्

તે પવિત્ર લિંગના માત્ર દર્શનથી જ તે જ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. સોમપર્વ આવે ત્યારે જે ત્યાં શુદ્ધ અને આત્મસંયમી રહી નિવાસ કરે છે, તે તે પુણ્ય પામે છે.

Verse 17

अघोरं च जपेत्सम्यगाज्यहोमसमन्वितम् । तल्लिंगस्य समीपस्थो यावन्मासावधिः प्रिये

અને ઘૃત-હોમ સાથે ‘અઘોર’ મંત્રનો યોગ્ય રીતે જપ કરવો. હે પ્રિયે, તે લિંગની નજીક એક માસ સુધી નિવાસ કરવો.

Verse 18

महापातकयुक्तोऽपि युक्तो वाऽप्युपपातकैः । स सर्वां लभते सिद्धिमुत्तमां वरवर्णिनि

હે વરવર્ણિની, મહાપાતકોથી યુક્ત હોય કે ઉપપાતકોથી કલુષિત હોય—તે પણ ત્યાં સર્વથા ઉત્તમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 19

कामिकं तत्स्मृतं लिंगं सर्वकामफलप्रदम् । अघोर वक्त्रं देवस्य तत्रस्थं भैरवं महत्

તે લિંગ ‘કામિક’ તરીકે સ્મરાય છે, જે સર્વ કામનાઓનું ફળ આપે છે. ત્યાં દેવના અઘોર-વક્ત્ર સ્વરૂપે મહાન ભૈરવ વિરાજમાન છે.

Verse 20

भैरवेश्वरनामेति पूर्वं ख्यातमभूद्भुवि । अस्मिन्युगे तु संप्राप्ते शाकल्येश्वरनामकम्

પૂર્વકાળે પૃથ્વી પર આ સ્થાન ‘ભૈરવેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ હતું. પરંતુ આ વર્તમાન યુગમાં તે ‘શાકલ્યેશ્વર’ નામે ઓળખાય છે.