Adhyaya 69
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 69

Adhyaya 69

આ અધ્યાયમાં દેવી–ઈશ્વર સંવાદરૂપે ‘ગૌરીશ્વર’ લિંગનું પાપનાશક માહાત્મ્ય વર્ણવાયું છે. દેવી પૂછે છે—પ્રસિદ્ધ ગૌરીશ્વર લિંગ ક્યાં સ્થિત છે અને તેની ઉપાસનાથી કયું ફળ મળે? ઈશ્વર આ કથા પાપક્ષય કરનાર માહાત્મ્ય તરીકે કહી, ગૌરી સાથે સંબંધિત એક પ્રસિદ્ધ તપોવનનું વર્ણન કરે છે; તે ધનુષ-પ્રમાણમાં પરિઘ/વૃત્તાકાર પવિત્ર ક્ષેત્ર તરીકે દર્શાવાય છે. ત્યાં દેવીને એકપાદ તપમાં સ્થિત બતાવવામાં આવે છે અને લિંગનું સ્થાન દિશાસૂચન સાથે—થોડું ઉત્તર તરફ, ઈશાન ખૂણે, તથા અંતરના નિશાન સાથે—નક્કી કરવામાં આવે છે. પછી વિધિ-ફળ જણાવાય છે—ભક્તિપૂર્વક લિંગપૂજા, ખાસ કરીને કૃષ્ણાષ્ટમીના દિવસે, પાપમુક્તિ આપે છે. દાનધર્મને પણ ઉપાસનાનો ભાગ ગણાવ્યો છે: ગોદાન, પાત્ર બ્રાહ્મણને સુવર્ણદાન, અને વિશેષ કરીને અન્નદાન—દોષશમન માટે. અંતે દૃઢ પ્રાયશ્ચિત્ત વચન આવે છે—ઘોર પાપી પણ આ લિંગના દર્શનમાત્રથી પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.

Shlokas

Verse 1

देव्युवाच । गौरीश्वरेति विख्यातं यत्त्वया लिंगमुत्तमम् । कुत्र तिष्ठति तल्लिंगं पूजितं यत्फलं लभेत्

દેવીએ કહ્યું—તમે ‘ગૌરીશ્વર’ તરીકે પ્રસિદ્ધ કરેલું તે ઉત્તમ લિંગ ક્યાં સ્થિત છે? અને તેની પૂજા કરવાથી કયું ફળ પ્રાપ્ત થાય?

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं पापनारानम् । गौरीश्वरस्य देवस्य सर्वकामप्रदस्य वै

ઈશ્વરે કહ્યું—હે દેવી, સાંભળ; હું પાપનાશક મહાત્મ્ય કહું છું—સર્વકામપ્રદ એવા દેવ ગૌરીશ્વરની મહિમા.

Verse 3

इदं तपोवनं देवि ख्यातं गौर्या महाप्रभम् । धनुषां पचपंचाशत्समंतात्परिमंडलम्

હે દેવી, આ તપોવન ગૌરી દ્વારા પ્રસિદ્ધ અને મહાપ્રભાસંપન્ન છે. તે સર્વ દિશામાં પંચાવન ધનુષના માપે વર્તુળાકાર વિસ્તરેલું છે.

Verse 4

तत्र मध्ये स्थिता देवी एकपादा तपोन्विता । तस्या उत्तरतो देवि किंचिदीशानसंस्थितम्

તેના મધ્યમાં દેવી એક પગ પર તપસ્યા સાથે સ્થિત છે. હે દેવી, તેના ઉત્તર તરફ થોડું ઈશાન (ઉત્તર-પૂર્વ) દિશામાં કંઈક સ્થિત છે.

Verse 5

धनुषां चतुरंते च लिंगं पापभयापहम् । यस्तत्पूजयते भक्त्या लिंगं भक्तियुतो नरः । कृष्णाष्टम्यां विशेषेण स मुक्तः पातकैर्भवेत्

ચાર ધનુષ જેટલા અંતરે પાપભય હરણારું એક લિંગ છે. જે ભક્તિપૂર્વક તે લિંગની પૂજા કરે, તે ભક્ત—વિશેષ કરીને કૃષ્ણાષ્ટમીના દિવસે—પાપોથી મુક્ત થાય છે.

Verse 6

गोदानं चात्र शंसंति सुवर्णं द्विजपुंगवे । अन्नदानं विशेषेण सर्वपापप्रशांतये

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, અહીં ગોદાન અને સુવર્ણદાનની પ્રશંસા થાય છે. વિશેષ કરીને સર્વ પાપની શાંતિ માટે અન્નદાન અતિ પ્રશસ્ત ગણાય છે.

Verse 7

गोघ्नो वा ब्रह्महा वाऽपि तथा दुष्कृतकर्मकृत् । सर्व पापैः प्रमुच्येत तस्य लिंगस्य दर्शनात्

ગોહત્યારો હોય કે બ્રાહ્મણહત્યારો, અથવા દુષ્કર્મ કરનાર—તે લિંગના માત્ર દર્શનથી જ તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.

Verse 69

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये गौरीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनसप्ततितमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘ગૌરીશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ઓગણસિત્તેરમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.