Adhyaya 51

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि केतुलिंगं महाप्रभम् । राह्वीशानादुत्तरे च मंगलायाश्च दक्षिणे

ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યારબાદ રાહ્વીશ્વરના ઉત્તરે અને મંગલા (મંગલેશ)ના દક્ષિણમાં સ્થિત મહાપ્રભ કેતુલિંગ પાસે જવું જોઈએ.

Verse 2

धनुषोंतरमानेन नातिदूरे व्यवस्थितम् । लिंगं महाप्रभावं हि सर्वपातकनाशनम्

ધનુષ્ય જેટલા અંતરે તે બહુ દૂર નથી. તે લિંગ મહાપ્રભાવશાળી છે અને સર્વ પાતકોનો નાશ કરનાર છે.

Verse 3

केतुर्नाम ग्रहोत्युग्रः शिवसद्भावभावितः । वर्तुलोऽतीव विस्तीर्णो लोचनाभ्यां सुभीषणः

કેતુ નામનો ગ્રહ અત્યંત ઉગ્ર છે, છતાં શિવભક્તિના શુભ સદ્ભાવથી ભાવિત છે. તે વર્તુળાકાર, અતિ વિશાળ અને બે નેત્રોથી ભયંકર છે.

Verse 4

पलालधूमसंकाशो ग्रहपीडापहारकः । तत्राकरोत्तपश्चोग्रं दिव्याब्दानां शतं प्रिये

તે ભૂસાના ધુમાડા સમાન દેખાય છે અને ગ્રહજન્ય પીડાઓ હરણ કરનાર છે. હે પ્રિયે, ત્યાં તેણે સો દિવ્ય વર્ષો સુધી ઘોર તપ કર્યું.

Verse 5

तस्य तुष्टो महादेवो ग्रह त्वं प्रददौ प्रिये । एकादशशतानां च ग्रहाणामाधिपत्यताम्

તેના પર પ્રસન્ન થયેલા મહાદેવે, હે પ્રિયે, તને ‘ગ્રહ’નું પદ આપ્યું અને અગિયારસો ગ્રહશક્તિઓ પરનું આધિપત્ય પણ આપ્યું.

Verse 6

तत्रस्थं पूजयेद्भक्त्या केतुलिंगं महाप्रभम् । केतूदये महाघोरे तस्मिन्दृष्टे विशेषतः

ત્યાં સ્થાપિત મહાપ્રભુ કેતુલિંગની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવી જોઈએ—વિશેષ કરીને કેતુના મહાઘોર ઉદય સમયે, અને તે લિંગના દર્શન થતાં તો વિશેષ જ.

Verse 7

ग्रहपीडासु चोग्रासु पूजयेत्तं विधानतः । पुष्पैर्गंधैस्तथा धूपैर्नैवेद्यैर्विविधैः शुभैः

જ્યારે ઉગ્ર ગ્રહપીડાઓ થાય, ત્યારે વિધાનપૂર્વક તેમની પૂજા કરવી—પુષ્પો, સુગંધ, ધૂપ અને વિવિધ શુભ નૈવેદ્યોથી.

Verse 8

तोषयेद्विधिवद्देवं केतुं कल्मषनाशनम्

વિધિપૂર્વક કલ્મષનાશક દેવ કેતુને પ્રસન્ન કરવો જોઈએ.

Verse 9

इति संक्षेपतः प्रोक्तं केतुलिंगं महोदयम् । ग्रहपीडोपशमनं सर्वपातकनाशनम्

આ રીતે સંક્ષેપમાં મહામંગલમય કેતુ-લિંગનું વર્ણન કરાયું છે; તે ગ્રહપીડાને શમાવે છે અને સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

Verse 10

एतानि नव लिंगानि ग्रहाणां कथितानि ते । यः पश्यति नरो नित्यं तस्य पीडाभयं कुतः

ગ્રહોના આ નવ લિંગો તને કહ્યા છે. જે મનુષ્ય નિત્ય તેમનું દર્શન કરે, તેને પીડાનો ભય ક્યાંથી રહે?

Verse 11

न दौर्भाग्यं कुले तस्य न रोगी नैव दुःखितः । जायते पुत्रवद्देवि तं रक्षंति महाग्रहाः

તેના કુળમાં દુર્ભાગ્ય રહેતું નથી; કોઈ રોગી નથી, કોઈ દુઃખિત પણ નથી. હે દેવી, પુત્ર સમાન માની મહાગ્રહો જ તેની રક્ષા કરે છે.

Verse 12

इति ते कथितं सम्यक्चतुर्दशायतनं प्रिये । विघ्नेश्वरं समारभ्य यावत्केतुप्रतिष्ठितम्

આ રીતે, હે પ્રિયે, ચૌદ આયતનોનું યોગ્ય વર્ણન તને કહેવામાં આવ્યું—વિઘ્નેશ્વરથી આરંભ કરીને કેતુ પ્રતિષ્ઠિત સ્થાન સુધી.

Verse 13

नवग्रहेश्वराणां तु माहात्म्यं पापनाशनम् । तथैव पंचलिंगानां श्रुत्वा पापैः प्रमुच्यते

નવગ્રહેશ્વરોનું માહાત્મ્ય પાપનાશક છે; તેમ જ પંચલિંગોનું વર્ણન સાંભળવાથી પણ મનુષ્ય પાપોથી મુક્ત થાય છે.

Verse 14

कपर्द्दिनं समारभ्य चंडनाथांतकानि च । पंचैव मुद्रालिंगानि नापुण्यो वेद मानवः

કપર્દ્દિનથી આરંભ કરીને તથા ચંડનાથાંતક સુધી—આ પાંચ જ મુદ્રા-લિંગો છે; મનુષ્યોમાં માત્ર અતિ પુણ્યવાન જ તેને જાણે છે.

Verse 15

सूर्येश्वरं समारभ्य केतुलिंगांतकानि वै । नवग्रहाणां लिंगानि नान्यो जानाति कश्चन

સૂર્યેશ્વરથી આરંભ કરીને કેતુલિંગ સુધી—આ નવગ્રહોના લિંગો છે; તેમનું તત્ત્વ સાચે તો બીજો કોઈ જાણતો નથી.

Verse 16

चतुर्दशविधा त्वेवं प्रोक्ताऽयतनसंगतिः । यश्चैनां वेद भावेन स क्षेत्रफलमश्नुते

આ રીતે પવિત્ર આયતનોની ગોઠવણી ચૌદ પ્રકારની કહી છે. જે તેને ભાવભક્તિથી જાણે છે, તે ક્ષેત્રનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 51

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये केत्वीश्वरमाहात्म्यवर्णननामैकपंचाशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિ-સાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘કેત્વીશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો એકાવનમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.