Adhyaya 48
આ અધ્યાયમાં પ્રભાસ-ક્ષેત્રના એક સ્થાનિક તીર્થનું મહાત્મ્ય વર્ણવાયું છે. ઈશ્વર દેવીને કહે છે કે પશ્ચિમ દિશામાં વિભૂતીશ્વર નજીક ભૃગુવંશીય શુક્રે સ્થાપિત કરેલું શિવલિંગ છે; તેના દર્શન અને સ્પર્શથી પાપહરણ થાય છે અને અંતઃકરણ શુદ્ધ થાય છે। કથામાં શુક્રને રુદ્રની કૃપાથી અને ઘોર તપથી સંજીવની-વિદ્યા પ્રાપ્ત થવાનો પ્રસંગ આવે છે. દૈવી કાર્ય માટે શંભુએ તેમને ગળી લીધા; ભગવાનના અંદર પણ શુક્રે તપ ચાલુ રાખ્યું, મહાદેવ પ્રસન્ન થઈ તેમને મુક્ત કરે છે—આથી લિંગના નામ અને પવિત્રતાની કારણકથા સમજાવવામાં આવે છે। પછી ઉપાસના-વિધિ—સ્થિર ચિત્તે લિંગપૂજન, મૃત્યુઞ્જય મંત્રનો એક લાખ જપ, પંચામૃત અભિષેક અને સુગંધિત પુષ્પપૂજા. ફળરૂપે મૃત્યુભયથી રક્ષા, પાપમુક્તિ, ઇચ્છિત સિદ્ધિ અને ઐશ્વર્યાદિ સિદ્ધિઓ સ્થિર ભક્તિથી પ્રાપ્ત થાય છે।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं शुक्रप्रतिष्ठितम् । सर्वपापहरं देवि विभूतीश्वरपश्चिमे
ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યાર પછી, હે મહાદેવી, શુક્રે પ્રતિષ્ઠિત કરેલું શિવલિંગ દર્શન કરવા જવું. હે દેવી, તે સર્વપાપહર છે અને વિભૂતીશ્વરના પશ્ચિમે સ્થિત છે.
Verse 2
नातिदूरे स्थितं तत्र स्वयं शुक्रेण निर्मितम् । यत्र संजीवनीं प्राप्तो विद्यां रुद्रप्रभावतः
ત્યાં બહુ દૂર નહીં, સ્વયં શુક્રે બનાવેલું એક દેવાલય સ્થિત છે—જ્યાં રુદ્રના પ્રભાવથી તેણે ‘સંજીવની’ નામની જીવનદાયિની વિદ્યા પ્રાપ્ત કરી.
Verse 3
संतप्य तु महाघोरं तपोवर्षसहस्रकम् । संप्रसाद्य विरूपाक्षं योऽवाप ग्रहतां सुधीः
તેણે હજાર વર્ષ અતિઘોર તપ કરીને વિરૂપાક્ષ (શિવ) ને પ્રસન્ન કર્યો; અને તે વિદ્વાન ગ્રહત્વને પ્રાપ્ત થયો.
Verse 4
ग्रस्तेन शंभुना येन देवकार्यार्थसिद्धये । तत्रोदरगतेनैव तपस्तप्तं सुदुष्करम्
દેવકાર્યસિદ્ધિ માટે શંભુએ તેને ગળી લીધો; અને (શિવના) ઉદરમાં રહેવાં છતાં તેણે ત્યાં અતિ દુષ્કર તપ કર્યું.
Verse 5
वर्षाणामयुतं साग्रं तुष्टिं नीतो महेश्वरः । निष्कासितस्ततः शीघ्रं शुक्र मार्गेण शंभुना
દસ હજારથી થોડા વધુ વર્ષો પછી મહેશ્વર પ્રસન્ન થયા; ત્યારબાદ શંભુએ તેને ‘શુક્ર-માર્ગ’ દ્વારા ઝડપથી બહાર કાઢ્યો.
Verse 6
ततः शुक्रेति नामाभूद्भार्गवस्य महात्मनः । तदाराधयते लिंगं यः कृत्वा निश्चलं मनः
ત્યારબાદ તે મહાત્મા ભાર્ગવ ‘શુક્ર’ નામે પ્રસિદ્ધ થયો. જે મનને અચળ કરીને તેણે પ્રતિષ્ઠિત કરેલા લિંગની આરાધના કરે છે, તે જ તેનું સાચું પ્રસાદન કરે છે.
Verse 7
मृत्युंजयं जपेल्लक्षं स समीहितमाप्नुयात्
જે મૃત્યુઞ્જય મંત્રનો એક લાખ જપ કરે છે, તે ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 8
तं दृष्ट्वा त्वथवा स्पृष्ट्वा जन्मादिमरणान्तकात् । मुच्यते पातकान्मृत्योः प्रसादात्तस्य भामिनि
હે ભામિની! તે (લિંગ/દેવ) ને માત્ર દર્શન કરવાથી કે સ્પર્શ કરવાથી પણ, જન્મના આરંભથી મૃત્યુના અંત સુધી—પાપોથી અને મૃત્યુથી પણ—તે પ્રભુની કૃપાથી મુક્તિ મળે છે.
Verse 9
मृतसंजीवनार्थं यदैश्वर्यमणिमादिकम् । प्राप्नुयान्नात्र संदेहो यस्य भक्तिः सुनिश्चला
મૃતને સંજીવિત કરવા માટે અણિમા વગેરે જે કોઈ ઐશ્વર્ય-સિદ્ધિઓ ઇચ્છાય, અચળ ભક્તિવાળો તેને પ્રાપ્ત કરે છે; તેમાં શંકા નથી.
Verse 10
पंचामृतेन संस्नाप्य देवं शुकप्रतिष्ठितम् । सुगन्धपुष्पैः संपूज्य शौक्रीं पीडां स नाप्नुयात्
શુક્રે પ્રતિષ્ઠિત કરેલા દેવને પંચામૃતથી સ્નાન કરાવી અને સુગંધિત પુષ્પોથી પૂજન કરવાથી, શૌક્રી પીડા (શુક્ર-સંબંધિત કષ્ટ) થતી નથી.
Verse 11
इति सर्वं समासेन माहात्म्यं शुक्रदैवतम् । कथितं तव सुश्रोणि श्रुतं पापभयापहम्
આ રીતે, હે સુશ્રોણિ, મેં તને શુક્રદૈવતનું સર્વ માહાત્મ્ય સંક્ષેપમાં કહ્યું; તેનું શ્રવણમાત્ર પાપ અને ભયનો નાશ કરે છે।
Verse 48
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शुक्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘શુક્રેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો અષ્ટચત્વારિંશ અધ્યાય સમાપ્ત થયો।