Adhyaya 366

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यायाश्च उत्तरे । सिद्धिस्थानानि दिव्यानि यत्र सिद्धा महर्षयः

ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, હિરણ્યાના ઉત્તર ભાગે જવું જોઈએ; ત્યાં સિદ્ધિપ્રાપ્તિના દિવ્ય સ્થાન છે, જ્યાં સિદ્ધ મહર્ષિઓએ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી છે।

Verse 2

तत्र लिंगान्यनेकानि शक्यंते कथितुं न हि । साग्रं शतं पुनस्तत्र लिंगानां प्रवरं स्मृतम्

ત્યાં લિંગો એટલા અનેક છે કે તેમનું સંપૂર્ણ વર્ણન કરવું શક્ય નથી; છતાં ત્યાં સોથી થોડા વધુ લિંગોને ‘પ્રવર’ એટલે શ્રેષ્ઠ તરીકે સ્મરવામાં આવે છે।

Verse 3

वज्रिण्यास्तु तटे देवि लिंगान्येकोनविंशतिः । न्यंकुमत्यास्तटे देवि सहस्रं द्विशताधिकम्

હે દેવી, વજ્રિણીના કાંઠે ઓગણીસ લિંગો છે; અને હે દેવી, ન્યંકુમતીના કાંઠે એક હજારથી બે સો વધુ (અર્થાત્ બાર સો) લિંગો છે।

Verse 4

प्राधान्येन वरारोहे पूर्वे स्वायंभुवेंऽतरे । कपिलायास्तटेदेवि लिंगानां षष्टिरुत्तमा

હે વરારોહે, વિશેષ કરીને પૂર્વના સ્વાયંભુવ મન્વંતરમાં, હે દેવી, કપિલાના કાંઠે સાઠ ઉત્તમ લિંગો પ્રસિદ્ધ (અથવા પ્રતિષ્ઠિત) છે।

Verse 5

सरस्वत्यां पुनस्तत्र लिंगसंख्या न विद्यते । एवं पंचमुखा देवि लिंगमाला विभूषिता

પરંતુ ત્યાં સરસ્વતી-પ્રદેશમાં લિંગોની સંખ્યા જાણી શકાતી નથી. આ રીતે, હે દેવી, પંચમુખ પ્રભુ લિંગમાળાથી વિભૂષિત છે.

Verse 6

प्रभासे कथिता देवि पंचस्रोताः सरस्वती । यस्याः प्रवाहैः संभिन्नं क्षेत्रं द्वादशयोजनम्

હે દેવી, પ્રભાસમાં સરસ્વતીને પાંચ સ્રોતવાળી કહેવાય છે. તેના પ્રવાહોથી દ્વાદશ યોજન વિસ્તારનું ક્ષેત્ર ધારા-ધારામાં ગૂંથાઈ અને વિભાજિત થયું છે.

Verse 7

तत्र वापीषु कूपेषु यत्र तत्रोद्भवं जलम् । सारस्वतं तु तज्ज्ञेयं ते धन्या ये पिबंति तत्

ત્યાં વાપી અને કૂવામાં જ્યાં જ્યાં પાણી ઉપજે છે, તે ‘સારસ્વત’ જળ તરીકે જાણવું. ધન્ય છે તેઓ, જે તેને પીવે છે.

Verse 8

यत्रतत्र नरः स्नात्वा सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । सारस्वतस्नानफलं लभते नात्र संशयः

ત્યાં જ્યાં ક્યાંય મનુષ્ય યોગ્ય શ્રદ્ધાથી સ્નાન કરે છે, તે સારસ્વત-સ્નાનનું ફળ પામે છે—આમાં સંશય નથી.

Verse 9

यत्प्रोक्तं स्पर्शलिंगं तु श्रीसोमेशेति विश्रुतम् । प्रभासक्षेत्रलिंगानां कला तस्यैव शांकरी

જેને ‘સ્પર્શ-લિંગ’ કહેવામાં આવ્યું હતું, તે જ ‘શ્રી સોમેશ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. પ્રભાસ-ક્ષેત્રના લિંગોની શાંકરી કલા ખરેખર તેની જ છે.

Verse 10

यद्वा तद्वा पूजयित्वा लिंगं क्षेत्रस्य मध्यगम् । श्रीसोमेशमिति ज्ञात्वा सोमेशः पूजितो भवेत्

ક્ષેત્રના મધ્યમાં સ્થિત કોઈપણ લિંગની પૂજા કરીને, તેને ‘શ્રી સોમેશ’ તરીકે જાણી લે તો, સોમેશની જ પૂજા થયેલી ગણાય।

Verse 365

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्रकीर्णस्थानलिंगमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचषष्ट्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્ર્ય સંહિતામાં, સાતમા ‘પ્રભાસખંડ’માં, પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’માં, ‘પ્રકીર્ણસ્થાન લિંગમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ૩૬૬મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।